И покрај тоа што заживувањето на мамутите и гулабите веќе не е прашање на само имагинација, потребно е уште многу време да се постигне тоа. Но, за друг истребен вид, тоа време може значително да се скрати. Всушност, постои дури и можност тој да се врати во живот уште пред да биде објавен овој текст.
Жиотното за кое зборуваме е опсесија за група австралиски научници предводени од Мајкл Арчер, кои нивната работа ја нарекуваат проект “Лазарус”. Претходно, со голем публицитет, Арчер веќе се обиде да клонира тилацин, торбар месојад што исчезна во 1930-тите. Но, тој успеа само да изолира одредени фрагменти од ДНК на тилацинот. Свесни за трескавото јавно очекување предизвикано од ваквите експерименти, Арчер и неговите соработници на проектот “Лазарус” не сакаа да зборуваат за нивната работа се додека не понудат барем некои прелиминарни резултати.
Дојде тој момент. На почетокот на јануари, Арчер и неговите колеги открија дека се обидуваат да оживеат два сродни видови австралиски жаби. Пред да исчезнат во средината на 1980-тите, овие жаби имаа уникатен и крајно неверојатен начин на размножување. Женката би исфрлила “меур” со јајца што мажјакот би ги оплодил, по што женката би ги проголтала јајцата. Хормонот во јајцата ќе предизвика женката да престане да лачи киселина во желудникот, така што нејзиниот стомак практично се претвора во матка. По неколку недели, женката ја отвора устата и ги исфрла малите жаби. Според овој чудесен начин на размножување, овие жаби ги добиле своите имиња: северна (Rheobatrachus vitellinus) и јужна (Rheobatrachus силус) “желудечна родилка”.
За жал, кога научниците почнале да ги проучуваат, жабите исчезнале. “Жабите беа таму и кога научниците се вратиле, но веќе ги немаше”, рече Ендру Френч, експерт за клонирање на Универзитетот во Мелбурн и член на проектот “Лазарус”.
За да ги вратат жабите, научниците кои работат на овој проект користат најсовремени методи на клонирање за да вметнат јадра на жаби во јајцата на неодамнешните видови, како што е австралиската мочуришна жаба и пругастата жаба, од кои е отстранет нивниот сопствен генетски материјал. Тоа е бавен и тактилен процес, бидејќи јајцата на жабата почнуваат да се распаѓаат по неколку часа и не можат да се замрзнуваат и да останат одржливи. Научниците имаат потреба од свежи јајца, кои жабите ги произведуваат само еднаш годишно, за време на кратката сезона на парење.
И покрај сè, тие оствариле напредок. “Доволно е да се каже дека сега имаме ембриони на овие изумрени животни”, вели Арчер. “Поминавме долг пат во ова. Научниците од проектот “Лазарус” се убедени дека за да продолжат им требаат само уште неколку квалитетни јајца на жаба. “Во оваа фаза, тоа е само игра со броеви”, вели Френч.
Единствениот и необичен начин на репродукција на желудечни жаби само ни покажува колку губиме кога еден вид ќе изумре. Но, дали тоа значи дека треба да го вратиме? Светот ќе биде побогат поради жабите што растат во стомакот на нивната мајка? Французите веруваат дека има конкретна придобивка од знаењето што можеме да го добиеме во врска со репродукцијата. Знаење дека еден ден можеме да примениме во третманот на бремени жени кои имаат проблеми да ја одржат бременоста до крај. Сепак, според многу научници, заживување на изумрените видови е само бегство од неодложна работа потребна за да се спречи масовно истребување на видовите.
“Постои итна потреба да се зачуваат загрозените видови и живеалишта”, рече Џон Винц, еволутивен биолог на Универзитетот Стоуни Брук во Њујорк. “Колку што разбрав, има многу малку потреба да се враќаат изумрените видови во живот. Зошто да се инвестираат милиони долари само за да се вратат неколку мртви видови кога има уште милиони други што треба да бидат откриени, опишани и заштитени?”
Од друга страна, поборниците за ревитализација одговараат дека технологиите за клонирање и геномско инженерство што се користат за реанимација, исто така, можат да помогнат во зачувување на загрозените видови, особено оние што е тешко да се репродуцираат во заробеништво. И иако модерната биотехнологија е обично скапа додека е нова, таа може брзо да стане ефтина. “Можеби некои луѓе некогаш мислеа дека вакцината против детска парализа е само вртоглавица во однос на уредите за вештачко дишење”, вели Џорџ Черч. “Тешко е да се каже однапред што е губење време, а што е спасоносно откритие.”
Но, во кој момент би можеле да сметаме дека некој вид треба да заживее? Дури и ако Черч и неговите колеги успеат да ги вметнат сите специфични карактеристики на гулабот преселник во пештерскиот гулаб, дали резултатот навистина би бил гулаб преселник или само инженерски а куриозитет? Ако Арчер и Реенч успеат да создадат една осамена единка на жаба родилка (ако тоа веќе не го сториле), дали тоа значи дека целиот вид е вратен во живот? Затоа што ако таа жаба нема партнер за размножување, тогаш таа ќе стане жаба верзија на Селија и како вид повторно ќе изумре. Дали би било доволно да се одржи во живот населението на овие жаби во лабораторија или можеби во зоолошка градина, каде што луѓето ќе зјапаат во нив? Или, треба да се вратат во пустината за да се сметаат за вистински оживеани?
Забелешка: Преземањето на оваа содржина е дозволено само ако го наведете изворот со задолжително линкување на нашиот домен и оригиналната статија!
Доколку сакате да прочитате повеќе содржини како оваа, препорачуваме да го посетите нашиот портал www.kukuriku.com.mk, а со лајк на нашата фан страна станувате дел нашето многубројно членство facebook.com/Kukuriku.mk/.
Продолжува на страна 6
