63-годишен пациент од Норвешка, познат како „пациентот од Осло“, влезе во долгорочна ремисија на ХИВ по трансплантација на матични клетки од својот брат – еден од ретките вакви случаи во светот.
Овој исход повторно го отвора прашањето дали целосно излекување на ХИВ е возможно во иднина.
Интервенција поради рак, со неочекуван ефект врз ХИВ
Пациентот бил подложен на трансплантација на коскена срцевина како третман за ретка форма на рак на крвта. Донорот – неговиот брат – носел специфична генетска мутација поврзана со отпорност на ХИВ.
По трансплантацијата, лекарите го следеле процесот на т.н. химеризам, при што донираните клетки постепено го заменуваат имунолошкиот систем на примателот.
Без траги од активен вирус
Четири години по трансплантацијата, кај пациентот не биле пронајдени функционални траги од ХИВ.
Две години по интервенцијата, тој престанал да зема антиретровирусна терапија, а пет години подоцна сè уште нема знаци на реактивација на вирусот.
Ова го вбројува во исклучително малата група пациенти со долгорочна ремисија.
Генетска мутација како клучен фактор
Клучна улога во исходот имала мутацијата позната како CCR5Δ32/Δ32. Таа го блокира рецепторот преку кој ХИВ влегува во белите крвни клетки, со што имунолошкиот систем станува отпорен на инфекцијата.
Тестовите покажале дека новите, трансплантирани клетки целосно ја презеле функцијата на имунолошкиот систем.
„Бришење“ на имунолошката меморија
Истражувачите забележале и значително намалување на антителата поврзани со ХИВ, како и исчезнување на одговорот на Т-клетките кон вирусот.
Ова сугерира дека имунолошкиот систем повеќе не го „препознава“ ХИВ – како биолошката меморија на инфекцијата да е избришана.
Методот не е применлив за сите
И покрај охрабрувачките резултати, експертите предупредуваат дека трансплантацијата на матични клетки не е реално решение за масовно лекување на ХИВ.
Станува збор за високоризична процедура, која се користи само во животозагрозувачки случаи, најчесто кај пациенти со рак. Стапката на компликации и смртност останува значајна.
Пациентот од Осло, исто така, се соочил со сериозна посттрансплантациска реакција, но успешно закрепнал.
Насоки за идни истражувања
Научниците сега се фокусираат на анализа на ваквите ретки случаи со цел да ги идентификуваат клучните механизми што доведуваат до ремисија.
Според нив, споредбата на постоечките случаи и развојот на нови биомаркери може да помогне во создавање побезбедни и поефикасни терапии во иднина.
Заклучок
Случајот на „пациентот од Осло“ претставува важен чекор напред во разбирањето на ХИВ.
Иако ваквиот пристап не е применлив на широка популација, тој дава вредни насоки за идните обиди за конечно лекување на вирусот.
