Сè повеќе откриваме микропластика во човечки органи, вклучувајќи ги белите дробови, слезината, бубрезите – па дури и плацентата.
Од длабочините на океанот до височините на планините, луѓето ја загадуваат планетата со ситни честички од пластика, а во нашите тела влегла и микропластиката, со неизвесни последици, предупредуваат научниците.
Сликите од загадување со пластика станаа секојдневие: морска желка се гуши поради фрлена шопинг кеса, пластични шишиња од вода што ги покриваат нашите плажи и сите веќе се навикнати на „Големиот остров на ѓубрето во Пацификот“, монструозна акумулација на пловечки отпад што ја покрива областа од три Франции, односно 1,6 милиони квадратни километри.
„Островот“ се наоѓа помеѓу Калифорнија и Хаваи и е најголемиот од петте океански акумулаторски зони каде што се акумулира отпад поради океанските струи. На тој простор лебдат 80.000 тони пластика, вкупно 1,8 трилиони предмети со различна големина, а 99 отсто од отпадот е пластика.
Микропластика во белите дробови, слезината, бубрезите…
Секоја година се произведуваат милиони тони пластика, главно од фосилни горива. Кога ќе заврши во околината, пластиката се распаѓа на се помали и помали делови.
„Пред десет години не можевме да замислиме дека може да има толку многу микропластика, невидлива за човечкото око, и дека ќе биде насекаде околу нас“, вели Jean- Francois Ghiglione, истражувач во Лабораторијата за микробиолошка океанографија во Франција.
„И не можевме ни да замислиме дека ќе го најдеме во човечкото тело“, додал научникот. Сега, предупредува Ghiglione, сè почесто откриваме микропластика во човечките органи, „вклучително и во белите дробови, слезината, бубрезите, па дури и во плацентата“.
Не треба да чуди што ги вдишуваме овие честички кои се присутни и во воздухот, особено микровлакна од синтетичка облека.
„Знаеме дека микропластиката е во воздухот, знаеме дека е насекаде околу нас“, вели Laura Sadofsky од британскиот медицински факултет Hull York Medical School.
Нејзиниот тим открил полипропилен и ПЕТ (полиетилен терафталат) во ткивото на белите дробови, утврдувајќи дека влакната потекнуваат од синтетички ткаенини.
Неделно консумираме до пет грама пластика
Во март биле пронајдени и првите траги од ПЕТ во крвта. Со оглед на малиот примерок од доброволци, научниците веруваат дека е рано да се носат заклучоци, но го делат стравот дека ако пластиката е во крвотокот, тогаш може да стигне и до сите органи.
Во 2021 година, научниците пронашле и микропластика во плацента, изразувајќи „голема загриженост“ за можните последици за развојот на фетусот. Сепак, загриженоста не е исто што и докажаниот ризик.
„Тоа е потенцијално голем проблем, но немаме научни докази за да потврдиме со сигурност какви се ефектите, доколку ги има“, вели Bart Koelmans, професор на Универзитетот Wageningen.
Во 2019 година, WWF објави шокантен извештај во кој се наведува дека луѓето консумираат и вдишуваат до пет грама пластика неделно со години, доволно за да направат банкарска картичка.
Борбата против пластиката како глобално зло
Koelmans, кој ги оспорува методологијата и резултатите на студијата, пресметал дека неделната количина е поблиску до зрно сол, но дека „се акумулира во текот на животот“. Иако допрва треба да се спроведе темелно истражување на луѓето, токсичните ефекти на микропластиката врз животните ги зголемуваат нашите стравови.
„Микропластиката невидлива за нашите очи има катастрофални ефекти врз сите животни што ги проучувавме во морето и на копното“, рече Ghiglione.
Тој предупредува дека мноштвото хемикалии кои се наоѓаат во овие материјали, вклучувајќи вештачки бои, стабилизатори и незапаливи средства, може негативно да влијаат на растот, метаболизмот, шеќерот во крвта, крвниот притисок и репродуктивното здравје.
Претходно оваа година, ОН почнаа да работат на меѓународен правно обврзувачки договор за борба против пластиката како глобално зло. Во 2019 година биле искористени 460 милиони тони пластика, двојно повеќе од 20 години порано. Помалку од 10 проценти се рециклира.
Годишното производство на пластика од фосилни горива би можело да достигне 1,2 милијарди тони до 2060 година, при што отпадот ќе надмине една милијарда тони, предупреди минатиот месец Организацијата за економска соработка и развој (OECD).
