Во моментов 45 земји се во услови на т.н воден стрес.
Претходните денови се појавија вести за најголемата суша што ја погоди Европа во последните петстотини години. Погодени се бројни земји, а најлоша состојба е забележана во Португалија, Германија, Франција, Шпанија и Италија. Покрај европските земји, сушата не ги заобиколи и земјите од другите континенти, а особено беа погодени Америка, Бразил и Чиле.
По вестите за суши, објавена е мрачна статистика за недостиг на вода. Имено, според податоците на Светската организација за природа (WWF), околу 2,7 милијарди луѓе од сите континенти моментално се соочуваат со недостиг на вода од најмалку еден месец. Ситуацијата е особено критична во градовите и урбаните средини каде населението расте најбрзо. Во извештајот од 2017 година на меѓународната хуманитарна организација WaterAid наречен „Water Wild“ се наведува дека најпогодени популации се Папуа Нова Гвинеја, Мозамбик и Мадагаскар.
Според Светската здравствена организација минималната количина на вода по жител е 1000 m3 годишно. Во моментов 45 земји се во услови на т.н воден стрес. Тие имаат на располагање помалку од 1000 м3 годишно по жител – 88% од жителите на Мали, 94% од жителите на Етиопија немаат чиста вода. Селското население е далеку поранливо од урбаното население кое во поголем процент се снабдува со организирани системи за водоснабдување или пак им е подостапна флашираната вода. Снабдувањето со флаширана вода е 10 пати поскапо, што го отежнува снабдувањето со безбедна вода особено во иднина и во неразвиените земји.
Жедни градови во Франција
Повеќе од 100 градови и општини во Франција немаат повеќе вода за пиење и мора да примаат достава со камиони, изјави францускиот министер за еколошка транзиција за време на посетата на југоисточниот регион на земјата, пренесува Euronews.
Во Франција веќе има повеќе од сто општини кои веќе немаат вода за пиење, а потребните количини вода се доставуваат со камиони во овие области – изјави министерот за екологија на Франција, Кристоф Беку, додека беше во посета на градот. Romuleux.
Француската премиерка Елизабет Борн во петокот активира специјална комисија за заштита на животната средина за справување со сушата, за која вели дека е „најлошата досега забележана“ во земјата.
– Исклучителната суша што во моментов ја доживуваме остава многу општини без вода и претставува трагедија за нашите земјоделци, нашите екосистеми и биолошката разновидност – се наведува во соопштението.
Веќе 66 француски департмани, повеќе од две третини од вкупниот број, се на највисокото ниво на предупредување за суша.
Министерот Беку рече дека единствен начин е максимално да се заострат рестрикциите за вода за да се избегне ситуација да нема повеќе вода. Во областите каде што е издадено предупредување за вонредна состојба, веќе се на сила ограничувањата за наводнување на терените за голф, полнење базени, наводнување на градинi и миење автомобили. Во некои области, фонтаните веќе не смеат да работат.
Се суши најголемиот резервоар во Америка
Огалала е најголемиот подземен резервоар во светот, оваа фосилна вода се полни многу бавно. Количината на вода што природно ја складирала била доволна за да се формира слој од вода длабок 50 cm во над 50 држави на САД (со исклучок на Алјаска и Хаваи, кои се одвоени).
Благодарение на прекумерното пумпање, има се помалку вода.
Се проценува дека подземните базени во САД се трошат 4 пати побрзо од нивното природно полнење.
Доколку се потроши базенот Огалала, областа што ја наводнува ќе стане солена пустина, економска пропаст, здравствени проблеми и неразбирливи еколошки нарушувања, предупредуваат експертите.
Умирањето на Аралското Море
На почетокот на 60-тите години на минатиот век започна голем проект за пренасочување на водата од реките кои го исполнуваа Аралското Море. Водата била однесена во внатрешноста на земјата за да се наводнуваат насадите со овошје, памук и ориз во овој сушен регион. Изградени се над 1.300 км мелиорациски канали. Резултатот од толку големото повлекување на водата од потоците е пресушувањето на езерото. Површината на водата е намалена за над 60%, волуменот за над 75%, додека соленоста е зголемена за три пати. Благодарение на тоа, денес преку 30.000 км2 од поранешното дно е претворено во солена пустина поради човечка активност.
Отстранувањето на водата од реките Сир Дарја и Аму Дарја заедно со испарувањето на водата од самото езеро предизвика еколошка, економска и здравствена регионална катастрофа. Еден руски функционер ја нарече „катастрофа 10 пати полоша од Чернобил“.
Денеска дува солен прав од исушеното езерско корито на растојание од дури 300 километри. Како што се шири солта, таа ги уништува посевите, пасиштата, шумите и другите живи суштества. Зголемувањето на соленоста ја прави почвата уште помалку плодна. Овој феномен воведе нов термин во заштитата на животната средина: солен дожд.
За да се зачуваат приносите на ова суво земјиште, земјоделците ја зголемуваат употребата на хербициди, инсектициди и ѓубрива (првенствено вештачки). Добар дел од овие хемикалии се влеваат низ земјата во подземните води, загадувајќи го главниот извор на вода за пиење. Ниското ниво на дотек на вода, како и зголемувањето на концентрацијата на загадувачки материи од земјоделството, ги направи површинските води нездрави за пиење.
Поради постојано намалување (сушење) поради прекумерна потрошувачка на вода, Аралското Море се „расцепи“ на неколку речиси посебни водни единици. Но и тоа не е крајот. Исчезнувањето на езерото продолжува. Најновите сателитски снимки покажуваат дека останале само неколку посебни мали езера од она што некогаш беше четврто по големина (слатководно) езеро во светот. Практично, езерото денес зафаќа само 20% од неговата поранешна површина. А тој тренд на исчезнување станува се поизразен.
Војните за вода се поизвесни
Екстремните временски услови кои произлегуваат од климатските промени, како што се циклоните, поплавите и продолжената суша, може дополнително да ја влошат состојбата и околностите во кои живее најпогодениот дел од населението на нашата планета. Ова може да влијае на здравјето на луѓето, општите животни услови и висината на егзистенцијата во најсиромашните земји во светот. Како што расте загриженоста за тоа како да се обезбеди населението со доволно количество вода за пиење, се разговара и за тоа дали во иднина ќе има конфликти кои ќе резултираат со тепачки околу контролата на водните капацитети.
Во последните две и пол децении, политичарите, научниците и новинарите често изразуваа загриженост дека споровите и недостигот на вода ќе бидат причина за идните војни. Често се цитира познатата реченица на поранешниот египетски министер за надворешни работи и поранешен генерален секретар на Обединетите нации Бутрос Гали, кој рече: „Следната војна на Блискиот Исток ќе се води за вода, а не за политика“.
Неговиот наследник во Обединетите нации, Кофи Анан, во 2001 година рече: „Острата конкуренција за свежа вода може да стане извор на конфликти и војна во иднина“, додека поранешниот потпретседател на Светска банка Исмаил Серагелдин, исто така, изрази загриженост, велејќи: „Војните на следниот век ќе биде околу водата освен ако нема значителни промени во управувањето“. Покрај нив за ова прашање зборуваше и славниот Лестер Браун. Тој на конференцијата за водата во Стокхолм нагласи: „Сега е поверојатно дека идните војни на Блискиот Исток ќе се водат поради вода отколку за нафта“.
Еден од првите такви конфликти се случи во април 2021 година меѓу Таџикистан и Киргистан, кога беа убиени околу 40 луѓе, а околу 400 беа ранети. Конфликтот траеше три дена, а започна со одлуката на таџикистанските власти да постават камери за следење на резервоарите за вода во градот Кок-Таш на територијата на Киргистан. Одлуката предизвика голем револт кај мештаните, кои фрлаа со камења по камерите, што потоа прерасна во конфликт во кој беа вклучени армиите на двете земји.
На Блискиот Исток и Северна Африка, во минатото имало неколку конкретни примери на можни конфликти околу изворите на вода.
Друг камен на сопнување во сегашниот конфликт меѓу Израел и Палестина е управувањето со изворите на вода за пиење. Договорот од Осло и дозволи на Палестина да користи вода, но само од територијата на Западниот Брег, додека Израел сепак би имал најголем процент на контрола врз овие ресурси.
Од друга страна, проблем имаат и Египет и Етиопија. Имено, Етиопија го контролира горниот тек на Нил, кој обезбедува 86% од водата за оваа река. Нил потоа минува низ Судан и Египет каде што се влева во Средоземното Море. Етиопија како и Судан имаат планови за изградба на голем број брани и пренасочување на водата во земјоделските области.
Ова драстично би го намалило количеството на вода што стигнува до Египет, кој веќе е во состојба на недостиг на вода. Целото население на Египет практично живее на само 2,5 отсто од територијата – плодното земјиште кое се наоѓа околу Нил. Египет сега има неколку опции: да влезе во војна со Судан и Етиопија, да го намали огромниот пораст на населението, да ги подобри системите за наводнување или да се соочи со економска и социјална катастрофа.
