Се тргува со суровини од суштинско значење за човечкиот живот, дали тоа го чека остатокот од светот? 

400

Инвеститорите на берзата во Чикаго неодамна можеа да шпекулираат за вода. Од една страна, тоа може да го олесни планирањето за градовите и земјоделците, но критичарите се вознемирени од таа идеја.

Кога Едгар Тери оди во неговите полиња наутро, во главата има само едно – вода. 61-годишниот земјоделец поседува повеќе од 700 хектари земја, вкупно 12 полиња засадени со пиперки, јагоди, спанаќ, коријандер и целер. Сето ова мора да се наводнува во текот на целата година.

Фармата Тери е семејна фарма веќе 126 години. Сместена е во округот Вентура, на околу еден час возење северно од Лос Анџелес. И наскоро може да остане без вода. „Нема денови во неделата да не размислувам за вода. „Особено сега кога има суша“, вели земјоделецот.

На две илјади милји источно, во Чикаго, тие сакаат некако да го надополнат недостигот на вода во Калифорнија. Најголемата светска берза за стоки, Чикашката трговска берза (ЦМЕ), се шпекулира главно за нафта, дрво и алуминиум. Но, од декември минатата година, инвеститорите можат да тргуваат со „Nasdaq Veles California“ – индекс што ги следи цените на правата за употреба на вода во Калифорнија во т.н. фјучерси.

Фјучерсите се договори, со кои купувачот и продавачот се обврзуваат да ја испорачаат стоката во одредено време во иднина и по предодредена цена. Токму овие договори треба да им помогнат на земјоделците да ги поедностават своите пресметки. Може да бидат од корист на комуналните претпријатија во градот, како и на оние што снабдуваат енергија, објави берзата ЦМЕ.

Добавувачите можеа да профитираат

Во пацифичката американска сојузна држава Калифорнија, водата е исклучително оскудна стока. Поради сушните периоди и шумските пожари, цените на водата растат, често преку ноќ. „Во секој случај, трошоците за следните шест месеци може да се проценат таму“, изјави за „Блумберг“ Патрик Волф, менаџер на берзата НАСДАК, која се занимава со фјучерси во Калифорнија, најголемиот американски пазар на вода.

Во соседната област Керн, земјоделците со децении трошат отпадна вода од производството на нафта и природен гас. Се користи за наводнување на полињата во долги суви периоди. Годишното учество на рециклирана вода во буџетот за наводнување денес е од 25 до 30 проценти. Експертите за животна средина и борците редовно предупредуваат на здравствени ризици, имајќи предвид дека во рециклирана вода се наоѓаат траги на хемикалии како арсен или други токсични материи.