Научниците се соочуваат со помалку познато прашање за нашиот природен сателит: здравствените ризици предизвикани од месечевата прашина.
Астронаутите во мисиите Apollo биле меѓу првите кои ги почувствувале неговите тешки ефекти.
Познат по својата груба, абразивна природа, прашината тврдоглаво се лепела за нивните вселенски одела, а со тоа и во нивното летало. Астронаутот на NASA, Harrison Schmitt, кој летал со Apollo 17, ги опишал симптомите како кивање и назална конгестија како „месечева поленска треска“, која ги погодила сите 12 астронаути на Apollo.
Некои пријавиле иритација на грлото и очите, со симптоми кои траеле со денови.
Внатре во нивното летало, астронаутите забележале дека прашината испушта мирис сличен на запален барут. Сега научниците истражуваат дали продолжената изложеност на прашина од Месечината може да претставува значителен здравствен ризик за астронаутите на идните мисии на Месечината.
Пневмонија и лузни
Европската вселенска агенција (ESA) започна меѓународна истражувачка програма за истражување на потенцијалните опасности од лунарната прашина.
„Не знаеме колку е лоша таа прашина. Сè се сведува на обидот да се процени степенот на ризик“, објаснува пулмологот Kim Prisk, кој има повеќе од две децении искуство во човечките вселенски летови.
Голема загриженост е содржината на силикати прашината, која исто така се наоѓа во вулканските региони на Земјата. Долготрајната изложеност на силикатите може да предизвика пневмонија и лузни, но прашината од месечината е уште поопасна бидејќи се покажало дека нејзините абразивни честички ги оштетуваат скафандерите и вакуумските заптивки на контејнерите со примероци.
На Месечината, каде што гравитацијата е послаба, овие честички остануваат суспендирани подолго и можат да навлезат подлабоко во белите дробови.
„Честичките 50 пати помали од густината на човечко влакно можат да лебдат во белите дробови со месеци. Колку подолго останува честичката, толку е поголема шансата за токсични ефекти“, забележува Prisk.
Лунарно стакло
Истражувањето на симулаторите на лунарната почва, материјали дизајнирани да ја имитираат лунарната прашина, откри вознемирувачки наоди. Долготрајната изложеност може да ги уништи клетките на белите дробови и мозокот, што предизвикува загриженост за можното влијание врз здравјето на астронаутите.
ESA тестира опрема и го проучува однесувањето на лунарната прашина користејќи симуланти добиени од вулкански регион во Германија. Сепак, создавањето точни симуланти е предизвик поради уникатните својства на месечевата прашина.
„Реткоста на материјал сличен на лунарното стакло го прави посебен вид прашина. Треба да го сомелеме изворниот материјал, а тоа значи да ги отстраниме острите рабови“, објаснува биологот Erin Tranfield, специјализирана за токсичност од прашината.
И покрај опасностите, месечевата прашина може да игра клучна улога во поддршката на идните мисии на Месечината.
„Можете да го загреете за да произведете тули кои можат да им понудат засолниште на астронаутите. Кислородот може да се извлече од почвата за да се одржат човечките мисии на Месечината“, заклучува научникот Aidan Cowley.
