Жена по име Пациентката од New York добила комбинација на матични клетки од крв од папочна врвца од новороденче и возрасен со генетска абнормалност која го спречила ширењето на HIV вирусот во нејзиниот организам.
Американските научници објавија дека со една од методите за трансплантација на матични клетки веројатно за прв пат излечиле HIV кај една жена. Таа, во јавноста е позната како Пациентката од New York, влегува во „клубот“ со тројца мажи кои научниците ги излечиле од ХИВ, иако наведени се уште две жени чиј имунитет од сосема непознати причини го поразил вирусот. Експертите се убедени дека методот што се користи ќе го зголеми бројот на оние кои би можеле да добијат сличен третман против ХИВ на неколку десетици годишно, пишува NBC.
Првиот случај на успешен лек за HIV беше објавен од страна на научниците во 2008. година. Тие потоа го лекувале Американецот Timothy Ray Brown од акутна миелоидна леукемија и му трансплантирале донаторски матични клетки со ретка генетска абнормалност што овозможила природна отпорност на вирусот HIV. Таа стратегија излечила уште две лица, но во многу случаи била неуспешна.
Оваа терапија служи како еден вид замена на нечиј имунитет со туѓ, за полесно човекот да се бори со ракот или HIV. Лекарите прво го уништуваат оригиналниот имунолошки систем со хемотерапија или зрачење, а потоа трансплантираат матични клетки отпорни на HIV, така што новото размножување на вирусот не може да зарази други имунолошки клетки. Се разбира, ова е можно само ако сè е направено совршено.
Макотрпната потрага по донатор
Deborah Persaud, специјалист за педијатриски инфективни болести на Медицинскиот факултет на Универзитетот Johns Hopkins, која претседава со научниот комитет кој стои зад оваа студија, вели дека сите се возбудени поради можниот нов случај на излекување од HIV, но дека методот на лекување со матични клетки „се уште не е изводлива стратегија за сите, освен за неколку милиони луѓе кои живеат со ХИВ“. Многу експерти сметаат дека овој метод е неетички, бидејќи е потенцијално смртоносен, особено за оние кои не се кандидати за ваков вид третман.
Доктор Yvonne J. Bryson специјалист за детски заразни болести од Медицинскиот факултет на David Geffen при Универзитетот UCLA, со Persaud се здружила со други истражувачи, вирологот и со експерти за трансплантација на матични клетки за да спроведат лабораториски тестови врз Пациентката од New York, на која ѝ биле дијагностицирани HIV и леукемија. Тие се обиделе да го премостат големиот проблем за пронаоѓање на идеален донатор на матични клетки.
Имено, идеалниот донор треба да има, покрај веќе споменатата генетска абнормалност, и доволно близок хуман леукоцитен антиген (HLA) за да биде поголема веројатноста за успешна трансплантација на матични клетки. Но, шансите лекарите да пронајдат идеален донатор се мали, бидејќи генетската абнормалност која ја спречува инфекцијата со HIV се јавува главно кај луѓето од северноевропско потекло, но дури и кај нив околу еден процент од случаите. Во САД, од друга страна, 40 отсто од населението е со афроамериканско потекло, 25 отсто се Шпанци, а од 1,2 милиони луѓе заразени со HIV, околу 28 отсто се белци.
Придобивките од крвта од папочната врвца
Процедурата, со која се лекуваше Пациентката од New York, беше развиена од тимот на медицинското училиште Weill Cornell во New York, првенствено за да се прошири можност за третман на леукемија кај луѓе кои немаат донатори на матични клетки со соодветна HLA. Пациентот прво добива крв од папочна врвца богата со матични клетки во развој, а потоа еден ден подоцна добива поголема доза на возрасни матични клетки, кои потоа брзо се шират и со текот на времето се заменуваат со матични клетки од папочната врвца.
Тие се важни бидејќи крвта од папочната врвца е поприлагодлива за лекување и не бара строго близок HLA за лекување на ракот. Но, матичните клетки од папочната врвца обично не се доволни за лекување на ракот кај возрасните, така што ваквите третмани најчесто се фокусирани на децата, иако дополнителни трансплантации на матични клетки би можеле да помогнат да се надмине овој недостаток.
Пациентката од New York имала среќа да најде генетска абнормалност која дава отпорност на HIV во крвта од донорот на папочната врвца на новороденче. Неговите матични клетки беа спарени со оние на возрасен. Иако и двата донори само делумно реагираа на пациентот, овој метод ја овозможи и оваа форма на трансплантација.
„Проценуваме дека има приближно 50 пациенти годишно во Соединетите Држави кои би можеле да имаат корист од оваа процедура. Способноста да се користат делумно усогласени трансплантации на крв од папочна врвца во голема мера ја зголемува веројатноста да се најдат соодветни донатори за такви пациенти“, рече Koen van Besien, експерт за трансплантација на матични клетки.
Друга предност во примањето крв од папочна врвца е таа што банките на крв може многу полесно да се испитаат за абнормалности на отпорност на HIV отколку банките на коскената срцевина, од кои лекарите обично бараат донатори. Така, пациентката веќе имала шанса да се излечи и засега ѝ оди многу добро.
Три години по трансплантацијата, нејзините лекари го прекинале нејзиниот вообичаен третман за HIV, а дури 14 месеци подоцна, вирусот не се појавил. Експертите ја тестираа Пациентката од New York со високо чувствителни тестови кои биле негативни. Тие исто така не нашле антитела на вирусот. Тие се обиделе намерно да ги заразат нејзините имунолошки клетки со HIV, но безуспешно.
„Би било многу тешко да се најде совпаѓање на HLA и оваа ретка мутација доколку не можевме да користиме крвни клетки од папочната врвца. Ова го отвора овој пристап во лекувањето на поразновидна популација“, рече д-р Bryson, додавајќи дека Пациентката од New York не е излечена. туку е во ремисија.
Ремисија, а не излекување
Експертите, се разбира, се претпазливи, затоа што ги научија претходните неуспешни примери кога вирусот ќе се врати кај пациентите за неколку месеци или години. Оттаму тврдат дека пациентот треба да е излечен доколку во следните неколку години не се појават знаци на вирусот. Покрај тоа, од нејзиниот пример произлезе уште една предност на трансплантацијата на матични клетки од крв од папочна врвца.
Имено, сите тројца излечени мажи од HIV доживеале болест на домаќинот, односно нивното тело ги отфрлило донираните матични клетки. Во овој случај се јавува тешко воспаление, кое може да го ослабне телото до тој степен што ќе се врати ракот или HIVот, што може да доведе до смрт, како во случајот со Timothy Ray Brown, кој починал во септември 2020. година откако се вратила леукемијата.
Пациентката од New York е второто лице со HIV кое добило матични клетки од крв од папочна врвца. Првиот починал од рак набргу по лекувањето во 2013. година. Но, неименуваната жена се уште е асимптоматска, здрава и според лекарите „ужива во животот“.
