Прекумерната комуникација со вештачка интелигенција може да претставува ризик за менталното здравје, предупредуваат психијатрите, особено кога станува збор за лица со зголемена психолошка ранливост.
Со сè поголемата присутност на генеративната вештачка интелигенција во секојдневниот живот, AI сè почесто се доживува како постојано достапен, персонализиран и „разбирлив“ соговорник. Токму тука, според експертите, се отвора прашањето дали ваквата технологија може да ги влоши или да ги одржува психотичните симптоми кај одредени луѓе.
Канадскиот психијатар и клинички истражувач Александар Худон, доцент на Универзитетот во Монтреал, во анализа за The Conversation наведува дека иако за повеќето корисници алатките како ChatGPT се корисни или безопасни, постои мала, но клинички значајна група случаи во кои вештачката интелигенција игра централна улога во психотични искуства.
Како изгледа „психозата поврзана со AI“?
Ова не е официјална дијагноза, туку термин што лекарите го користат за да опишат психотични симптоми обликувани од интеракција со системи на вештачка интелигенција. Психозата може да вклучува халуцинации, заблуди и нарушено размислување. Како и порано, кога делузиите биле поврзани со Бог, тајни служби или радио-бранови, денес AI станува современа рамка за тие верувања – со разликата што таа е интерактивна и постојано „одговара“.
Зошто прекумерните разговори може да бидат проблем?
Разговорните AI-системи се кохерентни, персонализирани и адаптивни. Кај лица со нарушена способност за проверка на реалноста, оваа постојана одзивност може ненамерно да ги зајакне заблудите, наместо да ги оспори. Дополнително, доколку AI почне да ги заменува човечките односи, може да се продлабочи социјалната изолација – познат ризик-фактор за психоза.
Важно појаснување
Експертите нагласуваат дека проблемот не е самата вештачка интелигенција, туку начинот и интензитетот на нејзината употреба. Нема докази дека AI директно предизвикува психоза. Психотичните нарушувања се резултат на повеќе фактори, како генетска ранливост, траума и употреба на супстанции. Сепак, AI може да дејствува како поттикнувач или засилувач на симптомите кај подложни лица.
Заклучок
Вештачката интелигенција не е непријател. За огромното мнозинство луѓе, таа е корисна алатка. Ризикот се појавува кога се користи прекумерно, некритично и како замена за реалноста, човечките односи или стручната помош.
Поука
Технологијата не е проблем — проблем станува кога ѝ даваме улога што не ѝ припаѓа.
