Во првите минути од вооружениот конфликт загинаа 11 припадници на армијата во Куршумлија, подофицер во Сомбор и војник во Даниловград.
И денес, 23 години од почетокот на агресијата на НАТО врз СР Југославија, се отвора огромна дупка во инаку убаво уредената касарна „Топличко востание“ во Куршумлија. Големи парчиња срушен бетон од кои штрчи челична арматура се остатоци од предмет кој изгледа како да го проголта земјата.
Тоа било некогашно засолниште, кое многумина го нарекоа атомско, убедени во неговата неуништливост. Кон крајот на 1990-тите, тоа беше командно место на Третата армија на тогашната Југословенска армија, задолжена за блиската област Косово и Метохија.
Агресијата на НАТО започна во 19 часот и 41 минути со истовремен удар на крстаречки ракети врз радарските позиции кај Бар, Панчево и Копаоник. Околу 20 часот вакви проектили го погодиле прифатилиштето во касарната во Куршумлија. Во таа прилика биле убиени дури 11 припадници на ВЈ, а 27 биле ранети. Командата на Третата армија беше преместена малку порано тој кобен ден, но голем број припадници биле затекнати во касарната.
Недалеку од сенишната рушевина има споменик посветен на паднатите офицери и војници во агресијата на НАТО, каде се наведени имињата на загинатите првата ноќ од војната. Тогаш животот го загубија Зоран Петровиќ, Властимир Станојевиќ, Миодраг Гладишев, Драган Радовиќ, Миливоје Илиќ, Владимир Недељковиќ, Радослав Баловиќ, Славиша Миленковиќ, Жарко Радовановиќ, Ивица Ѓелиќ и Бранимир Периќ.
Само неколку минути претходно, на другиот крај на земјата, во Сомбор, проектилот паднал врз единицата за електронско извидување, која веќе извесно време била во постојана готовност. Записникот Радован Медиќ беше убиен, додека неговите колеги среќно преживеале. Речиси во исто време во касарната во Даниловград е убиен 20-годишниот војник Саша Стајиќ. Тој бил на стража, во близина на хангарот кој бил уништен од проектил.
Првата ноќ од војната, од 19 часот и 41 минути до 3 часот и 30 минути по полноќ имаше акција на целата територија на СР Југославија. Фокусот на нападите, извршени во два брана, беше на воздухопловните сили и воздушната одбрана (РВ и ПВО), за што во својата книга „НАТО агресија – РВ и ПВО во одбраната на татковината“ детално напишал генерал полковник Спасоје Смиљаниќ, воен командант на оваа војска.
Авијацијата на алијансата нападнала таа ноќ од правец на Албанија и Унгарија, а мала група авиони дошле од правец на БиХ. Пет борбени авиони „миг 29“ полетале за да пресретнат, но три биле соборени, а нивните пилоти преживеале. На аеродромот во Батајница, на земја, уништени се 11 авиони. Но, првата ноќ од војната немало жртви меѓу припадниците на Военото воздухопловство и ПВО, а ракетните единици успеале да избегнат удари, иако биле приоритетна цел на непријателот.
„Радарскиот систем за откривање и известување воздух е малку деградиран, командниот систем без поголеми оштетувања, во функција, без никаква деградација“, напиша генерал Смиљаниќ.
Уште на првиот ден од војната, не била нападната само војската. Бомбардирани се фабриката за авиони „Утва“ во Панчево, индустрискиот комплекс во белградска Раковица … И базата на Единицата за специјални операции на МВР во Кула. Во книгата „Воздушна војна над Србија 1999“, напишана од историчарот Бојан Димитријевиќ и генерал-полковник Јовица Драганиќ, се наведува кои сили на НАТО ги извршиле првите напади на 24 март 1999 година.
„Утрото тој ден осум американски Б-52 беа на готовност на аеродромот Ферфорд во Велика Британија. Групата потоа полетала и се упатила кон Балканот, летајќи околу Гибралтарскиот теснец, останувајќи во воздухот во поширокиот регион на јужна Европа и чекајќи да падне ноќ. Се очекувал сигнал за лансирање на крстосувачки ракети кои биле на овие бомбардери. Вечерта тие се носители на првиот бран напади, стрелајќи со ракетите АГМ-86Ц, заедно со крстаречките ракети „Томахавк“ лансирани од бродовите во Јадранот“, велат Димитријевиќ и Драганиќ.
Во првите напади на СРЈ учествуваа и два „невидливи“ бомбардери Б-2, кои полетале директно од САД со полнење гориво во воздух, што била нивна прва борбена употреба. Попладнето од Авиано полетале американските авиони Ф-15, Ф-16, А-10 и „невидливиот“ Ф-117. Од Италија полетале и британски, канадски, шпански, германски, француски и холандски авиони.
На сите им било тешко тој ден, но сепак најтешко било на Косово и Метохија. Таму веќе една година траеле судирите меѓу ВЈ и МУП против ОВК. На 24 март имало тепачка, албанската паравојска сакала да ги заземе најдобрите можни позиции, очекувајќи интервенција на алијансата, но таа била потисната од силите на ВЈ и МУП.
Немоќни против армијата, тие удриле по цивили
Агресијата на НАТО врз СРЈ траела 78 дена, од 24 март до 10 јуни 1999 година. Во таа војна загинале 753 припадници на ВЈ и МУП на Србија, приближно една третина од акциите од воздух, а останатите во борбите против ОВК. Вкупно, од почетокот на ескалацијата на конфликтот на Косово и Метохија во 1998 година до крајот на агресијата на НАТО во јуни 1999 година, загинале 1.002 војници и полицајци. Бројот на цивили убиени за време на агресијата на НАТО не е официјално објавен, па проценетата бројка на овие жртви се движи од околу илјада па нагоре.
Најжестоките борби се воделе на границата со Албанија, пред се во областа на караулата „Кошаре“ и планината Паштрик, кога бил спречен влезот на силите на ОВК и НАТО во јужната покраина на Србија.
Што се однесува до делувањето на ПВО, таа функционирала во текот на целата војна. Најголем успех секако бил соборувањето на „невидливиот“ авион Ф-117, што бил вистински шок во светот, бидејќи е единствениот авион од тој тип изгубен во неколку војни во кои бил користен. Соборен е и еден Ф-16. Биле погодени неколку авиони, има докази за некои од овие случаи, а неодамна поранешен американски пилот зборувал за тешките оштетувања на уште еден „невидлив“ над Србија.
Никој не може да ги заборави страдањата на децата за време на агресијата на НАТО. Симболот на најневините жртви е Милица Ракиќ, која загина во својот дом во Батајница, додека единаесетмесечната Бојана Тошевиќ загина со нејзиниот татко Божин во куќа која била уништена од ракетите на Алијансата …
Инфраструктурата е уништена. Биле бомбардирани и машините со опасни материи, кои оставиле трага врз здравјето на луѓето и животната средина. Уништени се многу мостови, сите на Дунав се онеспособени, освен мостот Панчево во Белград. Мета им биле и трафостаници, користени таканаречени графитни бомби за да се одржи населението без струја.
Тешко е да се избројат сите случаи на цивилни жртви. Во бомбардирањето на РТС безмилосно загинале 16 работници на оваа медиумска куќа. Погоден е патнички воз во Грделичката клисура, а загинал и младиот брачен пар Марковиќ Бјелетиќ, Ана и Иван. Ниш беше бомбардиран со касетни бомби, а цивили биле убиени при пукање на мостот во Варварин. Никому не му е јасно зошто на мета биле станбените згради во Нови Пазар и местото Мурино во Црна Гора, каде меѓу жртвите имало и деца.
Авијацијата на НАТО дејствувала со муниција со осиромашен ураниум, што го загрозиле и здравјето на населението и животната средина, особено на Косово и Метохија. Биле користени стратешки бомбардери, како и „килим“ бомбардирање на одредени цели.
Војна која започна без дозвола на ОН; заврши со Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на Светската организација и Кумановскиот договор на 10 јуни 1999 година. Силите на ВЈ и МУП се повлекле, а КФОР сè уште е одговорен за безбедноста во јужната покраина.
Жаклин Настиќ: Цивилите првенствено биле жртви на бомбите на НАТО
Агресијата на НАТО против поранешна СР Југославија е преседан што го направиле САД и „коалицијата на саканите“ ја продолжиле во 2003 година против Ирак, а сега Русија ја користи против Украина, изјави Жаклин Настиќ, пратеничка на левицата во германскиот Бундестаг и претседател на левата фракција во Комисијата за одбрана.
„Денеска, 24 март, се навршуваат 23 години од агресијата на НАТО врз СРЈ. Тој напад е јасно и ладнокрвно кршење на меѓународното право и претставува преседан, кој САД и коалицијата го продолжие во Ирак во 2003 година, а сега Русија го користи против Украина“, истакна Жаклин Настиќ во соопштението доставено до Танјуг, пренесува Б92.
Таа потсети дека Југославија била бомбардирана 78 дена под изговор, како што го цитирала тогашниот шеф на германската дипломатија Јозеф Фишер, со цел да се „спречи уште еден Аушвиц“.
„НАТО уништи градови, училишта, болници, електрани, цркви, меморијални центри, мостови, возови… Делумно дури и со ураниумска муниција. До денес населението има здравствени последици“, посочи таа и нагласи дека жртви на бомбите биле пред се цивили.
