Озонската дупка над Антарктикот во 2026 година достигна просечна површина од околу 25 милиони квадратни километри. Научниците од НАСА и NOAA посочуваат дека невообичаените атмосферски услови придонеле за нејзиното ширење, но долгорочното опоравување на озонскиот слој продолжува.
Според податоците објавени на 4 ноември, годинашната озонска дупка е седма најголема според сезонската просечна површина во 48 години следење. Просекот е пресметан за периодот од 7 септември до 13 октомври, кога осиромашувањето на озонот е најизразено.
Терминот „озонска дупка“ означува област со значително намалена количина озон во стратосферата. Не станува збор за физички отвор во атмосферата, туку за ослабување на слојот што го штити животот на Земјата од штетното ултравиолетово зрачење.
Зошто годинава се прошири?
Клучна улога имал силниот поларен вртлог — сезонско струење на ветрови околу Антарктикот што го задржува студениот воздух и создава услови погодни за разградување на озонот.
Атмосферските бранови што вообичаено го ослабуваат вртлогот биле особено слаби во август и септември. Тоа овозможило условите за губење озон да се задржат на поголема површина, објаснува научничката Ејми Батлер од NOAA.
Најголемата површина измерена на 18 септември
Годинашниот дневен максимум бил забележан на 18 септември, кога озонската дупка зафатила 27,1 милиони квадратни километри. Иако била пространа, намалувањето на озонот во неа не било толку изразено како во некои претходни рекордни години.
Најниската вредност над Јужниот Пол била измерена на 17 октомври и изнесувала 105 Добсонови единици. За споредба, најниската досега забележана вредност на таа локација е 92 Добсонови единици, измерена во октомври 2006 година.
Големата дупка не значи дека опоравувањето запрело
Научниците нагласуваат дека големината на озонската дупка се менува од година во година, зависно и од атмосферските услови. Една сезона со голема површина сама по себе не го поништува долгорочниот напредок.
Пол Њуман, долгогодишен истражувач на озонот во НАСА, посочува дека подоцнежното формирање на дупката во последните години е знак на опоравување. Годинава, силниот вртлог го продолжил периодот на губење озон.
Меѓународните мерки даваат резултати
Разградувањето на озонот е поврзано со соединенија што содржат хлор и бром, некогаш широко користени во ладилници, климатизери и изолациски материјали.
Ограничувањата воведени со Монтреалскиот протокол придонесуваат за намалување на овие супстанции. Сепак, дел од нив остануваат во атмосферата со децении, поради што опоравувањето е бавен процес.
Според најновото соопштение на НАСА, опоравувањето на озонската дупка се очекува до 2070-тите години. Продолжувањето на меѓународните мерки останува клучно за тој процес.
