Ископувањата во Ерусалим откриваат карактеристики на просторот што се совпаѓаат со евангелските описи, но не докажуваат дека Исус бил погребан токму на тоа место.
Италијански археолози откриле остатоци од древен каменолом, обработливо земјиште и гробници издлабени во карпа под Црквата на Светиот Гроб во Ерусалим. Наодите даваат нов увид во изгледот на просторот пред изградбата на христијанското светилиште, пренесува „Еуроњуз“.
Црквата се наоѓа во христијанскиот кварт на Стариот град и со векови се почитува како местото на распнувањето, погребувањето и воскресението на Исус.
Истражувачите нагласуваат дека откритијата помагаат во реконструкцијата на древниот предел, но не претставуваат непосреден доказ за идентитетот на лицата погребани таму.
Од напуштен каменолом до градина и погребен простор
Археолошките истражувања се одвиваат во рамките на обновата на подот на црквата, започната во 2022 година.
Под денешната градба се откриени траги што укажуваат дека просторот имал различни намени. По престанокот на експлоатацијата на каменот, делови од некогашниот каменолом биле користени за одгледување растенија и за погребување.
Според Франческа Романа Стасола од римскиот универзитет „Ла Сапиенца“, која го води истражувањето, наодите упатуваат на постоење погребен простор со обработливи површини меѓу местото што се почитува како Голгота и гробницата.
Пронајдени се и растителни траги поврзани со маслинови дрвја и винова лоза. Нивното прецизно датирање е важно за утврдување на периодот во кој земјиштето било обработувано.
Допирни точки со описите во Новиот завет
Откритијата привлекуваат внимание поради сличностите со евангелските описи на местото на Исусовото погребување.
Во Евангелието според Јован се споменуваат градина и гробница во близина на местото на распнувањето. Во други новозаветни текстови се опишува погребување во гробница издлабена во карпа и страдање надвор од тогашните градски ѕидини.
Остатоците од обработливо земјиште и карпестите гробници се во согласност со таков предел. Сепак, совпаѓањето на општите карактеристики не е доволно за археолошки да се потврди конкретниот настан опишан во евангелијата.
Светилиште со повеќевековна историја
Првата црква на ова место била изградена по налог на римскиот император Константин Велики и осветена во 335 година.
Во следните векови комплексот претрпел повеќе разурнувања и обнови. Особено тешко бил оштетен во 1009 година, за време на владеењето на фатимидскиот калиф Ал-Хаким.
По освојувањето на Ерусалим во 1099 година, крстоносците извршиле значителни градежни зафати, кои придонеле за обликувањето на денешниот изглед на црквата.
Управувањето со светилиштето го делат повеќе христијански заедници, поради што поголемите обнови бараат меѓусебен договор. Современите реставраторски работи овозможиле и подетално истражување на археолошките слоеви.
Што може да се заклучи од наодите?
Засега нема натпис или друг непосреден археолошки доказ што ја поврзува истражуваната гробница со Исус или со Јосиф од Ариматеја, споменат во евангелијата.
Не може ниту да се тврди дека растителните остатоци потекнуваат токму од 33 година од нашата ера. За таква прецизност се потребни дополнителни анализи, а археолошкото датирање има свои ограничувања.
Значењето на истражувањето е во појасната слика за некогашниот изглед и употребата на просторот. Наодите покажуваат допирни точки со новозаветните описи, додека прашањето за конкретната локација на Исусовото погребување останува без дефинитивна археолошка потврда.
