Во слабо осветлениот подрум под злогласната нуклеарна централа во Чернобил се наоѓа еден од најопасните објекти познати на човештвото: „стапалото на слонот“.
Таа смртоносна маса, способна да убие човек за само пет минути изложување, е мрачен потсетник на катастрофалните настани од 26 април 1986 година во Чернобил.
На тој кобен ден се случила експлозија во четвртиот реактор во централата во Чернобил.
Последователното ослободување на радиоактивни материјали контаминира огромни области, што довело до непосредни и долготрајни смртни случаи.
Додека десетици загинале веднаш по катастрофата, илјадници други подлегнале на болести поврзани со радијација во следните години.
Според последниот извештај од 1991 година, причината за експлозијата се должат на грешки во дизајнот на самиот реактор, поточно во прачките кои ја контролираат работата на реакторот.
„Смртоносен коктел“
„Слоновото стапало“ е зацврстена маса од црн, радиоактивен материјал пронајден во подрумот на електраната. Се состои од мешавина од бетон, песок и стопено нуклеарно гориво. Покрај силициум диоксид, има и траги од растворен ураниум, титаниум, циркониум, магнезиум и графит. Името го добил по својот изглед, кој наликува на големо, збрчкано слоново стапало.
Откриен е во декември 1986 година од екипи за итни случаи кои се храбреле во опасните услови за да ја спречат катастрофата. Денес се наоѓа во просторијата 217/2, 15 m југоисточно од уништениот реактор и 6 m над нивото на земјата. Материјалот од кој е направено стапалото на слонот изгорел низ најмалку 2 метри армиран бетон, а потоа течел низ цевки и пукнатини и низ ходникот за да стигне до сегашната локација.
На врвот на својата смртоносна моќ, само 30 секунди во близина на стапалато на слонот би предизвикало вртоглавица и замор. Две минути изложеност може да предизвика крвавење на клетките, а четири минути може да предизвикаат сериозни симптоми како што се повраќање, дијареа и треска. Според тогашните читања, пет минути стоење во близина на масата би резултирало со смрт во рок од два дена.
Мрачен потсетник
Една деценија по катастрофата, нивоата на радијација што ја емитува стапалото на слонот се намалиле на околу една десетина од нивниот првичен интензитет. Сепак, дури и денес, 500 секунди изложеност може да предизвика зрачење, а нешто повеќе од еден час може да биде фатално.
И покрај фактот дека поминале повеќе од три децении од катастрофата во Чернобил, стапалото на слонот останува на своето место и полека се топи во темелите на фабриката.
Неговата екстремна радиоактивност гарантира дека ќе продолжи да претставува опасност десетици илјади години, мрачен доказ за долгорочното влијание на една од најлошите нуклеарни несреќи во историјата.
