Без разлика од кое од овие нарушувања страдате, доколку тоа го спречува нормалното, секојдневно функционирање, консултирајте се со доктор.
Негативните мисли, недостатокот на мотивација и желбата за осаменост се добро познати симптоми на депресија. Но, тие исто така можат да бидат знаци дека страдате од сè почестиот синдром на исцрпеност, за кој експертите велат дека е во пораст од пандемијата на Ковид.
Gillian McMichael, трансформацијски тренер и наставничка по медитација од Edinburgh, рече дека е важно да се препознаат суптилните разлики меѓу двете – и дека бидејќи исцрпеноста стана мода, постои ризик луѓето да ја користат без да се осврнат на вистинските причини за стрес и замор.
„Мислам дека многу луѓе можат да ги помешаат исцрпеноста и депресијата. Мораме да внимаваме да не се предијагнозираме.“
Што е burnout syndrome?
„Горење на свеќата од двата краја“ е често е начин на кој лежерно зборуваме за овој многу реален и сериозен проблем.
Д-р Aria Campbell-Danesh, клинички психолог, рече: „Исцрпувањето е едно од здравствените проблеми што е најдискутиран бидејќи има дискусии за тоа што всушност е и кои се симптомите. Иако синдромот на исцрпеност не е наведен во DSM – дијагностички водич што го користат професионалците за ментално здравје ширум светот – тој е препознаен и класифициран како болест од Светската здравствена организација (СЗО) во 2019 година. Експертите ја опишале исцрпеноста како резултат на „хроничен стрес на работно место со кое неуспешно се управувало“.
Симптоми на исцрпеност
Според СЗО, лицето со исцрпеност е исцрпено, ментално одвоено од својата работа и повеќе не е продуктивно.
Д-р Aria изјави: „Исцрпувањето е поврзано со работниот стрес и нерамнотежата на работата. Чувствува голем притисок на работа и е преоптоварено од барањата без соодветни ресурси за да се справи со тие барања“.
„Резултатот е тоа што „се чувствувате преоптоварени и толку исцрпени што не можете да ги следите постојаните барања со кои се соочувате и не можете ефикасно да ја вршите својата работа“, рече д-р Sarah Brewer, медицински нутриционист во Healthspan. „Исцрпувањето главно е поврзано со емоционални симптоми каде што станувате одвоени и откачени (неангажирани) – чувство на празно, безнадежно и беспомошно со мала мотивација да направите било што.“
Но, McMichael предупредува дека може да се појават и физички симптоми, „како што се главоболки, стомачни болки, болки во грбот или проблеми со спиењето“.
„Најраните симптоми се само чувство на умор и исцрпеност. Може да забележите дека повеќе кашлате, почесто настинувате или чувствувате болка. Можеби се чувствувате повеќе вознемирени од нормалното, раздразливи и помалку толерантни кон работите на кои порано сте биле толерантни. Ви недостига грижа за себе, што може да се види на изглед. Тешкотиите со станување од кревет и гледање ТВ серии можат да бидат посуптилни знаци,“ рече McMichael.
Постои пресвртна точка каде што можете да ја фатите исцрпеноста и да направите нешто околу тоа пред да се претвори во нешто посериозно, како депресија.
Како исцрпеноста се разликува од депресијата?
Иако многу од симптомите на исцрпеноста се слични на депресијата, постојат неколку клучни разлики.
Д-р Brewer истакнува: „Депресијата е биолошка болест поврзана со нерамнотежа на мозочните хемикалии како што се серотонин, норадреналин и допамин. Овие невротрансмитери носат пораки од една мозочна клетка до друга, а нерамнотежата ве забавува и физички и психички. Депресијата е поврзана со генетско наследство, хормонална нерамнотежа, детска траума, жалост, недостаток на витамин Д/сончева светлина, социјална изолација, ниска самодоверба, песимистичка личност, злоупотреба на алкохол, никотин или недозволени дроги или сериозна болест како што е ракот, срцеви заболувања, дијабетес или Алцхајмерова болест.“
Типични симптоми на депресија вклучуваат постојано лошо расположение, исцрпеност, тешкотии со концентрација, тага и плачење без очигледна причина. Во тешки случаи, тоа може да направи лицето да се чувствува самоубиствено.
„На почетокот може да јадете и да се здебелите. Но, како депресијата зема замав, така го губите апетитот, имате проблеми со спиењето и се будите рано наутро“, рече д-р Brewer.
Д-р Aria вели: „Искуството со депресија не е конкретно опишано. Некој може да се чувствува исцрпен или да има многу енергија. Можеби се чувствуваат раздразливо и фрустрирано на работа, или можеби имаат недоволно постигнување на работа. Тоа би било карактеристично за депресијата“.
Што да направите?
Ако имате симптоми на исцрпеност или депресија, треба да преземете нешто.
„Доколку мислите дека имате депресија, а тоа влијае на вашата способност да функционирате и да спиете и да не можете да гледате задоволство во работите во кои уживавте, побарајте лекарски совет пред да ви падне расположението!“, вели д-р Brewer.
Третманот се заснова на сериозноста на депресијата на една личност и вклучува терапија за разговор и антидепресиви.
Експертите велат дека справувањето со исцрпеноста бара да се даде приоритет на грижата за себе, посветеноста на позитивни промени и поддршка на работното место. Г-ѓа McMichael – која рече дека не постои брз лек за исцрпеноста – им кажува на клиентите да ја преиспита својата секојдневна рутина, вклучувајќи диета, вежбање, користење на социјалните мрежи и спиење. Таа вели:
„Треба да донесете свесна одлука да ги ставите вашите потреби на врвот на листата. Направете мали чекори. Ако практикувате нова навика околу еден месец, ќе се чувствувате поприродно. Не се откажувајте по три дена бидејќи нема да ги видите резултатите.“
Д-р. Aria напоменува дека е потребно многу храброст за да се решат практиките на работното место кои во голема мера влијаат на исцрпеноста.
„Може да биде толку тешко да се направи првиот чекор за да разговарате со колега или со вашиот претпоставен бидејќи често може да постои овој перцепиран страв да не ве гледаат како некој што не може да се справи со тоа. Споделете дека сакате да ја завршите оваа работа најдобро што можете, но тоа не е можно со оглед на она што се очекува“.
Што е депресија?
Иако е нормално да се чувствувате очајно од време на време, луѓето со депресија може да се чувствуваат постојано несреќни со недели или месеци. Депресијата може да влијае на секого на која било возраст и е доста честа – околу еден од десет луѓе веројатно ќе ја доживее во одреден момент од својот живот. Депресијата е вистинска здравствена состојба која луѓето не можат едноставно да ја игнорираат или да кренат раменици.
Симптомите и ефектите варираат, но може да вклучуваат постојани чувства на вознемиреност или безнадежност, или губење на интерес за работите во кои уживавте. Може да предизвика и физички симптоми како што се проблеми со спиењето, замор, слаб апетит или сексуален нагон, па дури и чувство на физичка болка. Во екстремни случаи, може да доведе до самоубиствени мисли.
Трауматските настани може да предизвикаат депресија, а луѓето со семејна историја може да бидат повеќе изложени на ризик. Важно е да посетите лекар ако мислите дека вие или некој што го познавате имате депресија, бидејќи може да се справите со промени во животниот стил, терапија или лекови.
Burnout symptoms
Светската здравствена организација (СЗО) ја окарактеризира исцрпеноста во три димензии; чувство на губење на енергија или исцрпеност, зголемено ментално растојание од работата или чувство на негативизам или цинизам за работата и намалена професионална ефикасност. Овие фактори обично можат да предизвикаат личноста да се чувствува уморно, беспомошно или заробено, изолирано или осамено и преоптоварено.
Причина за Burnout
Работни притисоци кои ги надминуваат ресурсите со кои располага работникот. СЗО ја опишува исцрпеноста како „хроничен стрес на работното место кој не е успешно контролиран“.
Лечење на Burnout
Исцрпеноста се третира со одвојување време за опоравување, така што може да се ублажи со одвојување од работа. Сепак, едно лице мора да биде посветено на решавање на прашањата за рамнотежа помеѓу работата и животот за вистински да се движи напред. Во зависност од тоа колку личноста е изгорена, неговата посветеност на промени и други фактори како што е поддршката на работното место, закрепнувањето може да трае од три месеци до една година.
Клучна разлика
исцрпеноста е специфична за контекстот на работата. Може да се реши без лекови. Сепак, исцрпеноста може да доведе до депресија.
Симптоми на депресија
потиштеност плачливост, безвредност, празнина, лутина, раздразливост, безнадежност и замор. Луѓето со депресија можеби повеќе нема да најдат задоволство во работите во кои уживале и претпочитаат да останат изолирани. Во однесувањето, лицето со депресија се самоповредува (или има самоубиствени тенденции/мисли), користи повеќе супстанци на зависност, има различни навики за јадење и спиење, губи интерес за секс и тешко се сеќава на работите или со концентрација.
Причина за депресија
Постојат многу причини за депресија, велат од добротворната организација MIND. Тие вклучуваат – и може да бидат комбинација од – искуства од детството, животни настани, негативни шеми на размислување, здравствени проблеми, рекреативни дроги/алкохол, семејна историја или хемиски дисбаланси.
Колку долго трае депресијата?
Не постои просечно времетраење на депресијата бидејќи тоа зависи од голем број фактори. На пример, депресијата предизвикана од тага може да трае неколку недели, додека нелекуваната депресија може да трае неколку години.
Третман за депресија
Зависи од тежината на депресијата. Се движи од благи до тешки, може да вклучува самопомош, разговорни терапии и лекови.
Забелешка: Преземањето на оваа содржина е дозволено само ако го наведете изворот со задолжително линкување на нашиот домен и оригиналната статија!
Доколку сакате да прочитате повеќе содржини како оваа, препорачуваме да го посетите нашиот портал www.kukuriku.com.mk, а со лајк на нашата фан страна станувате дел нашето многубројно членство facebook.com/Kukuriku.mk/.
