Секоја година, со почетокот на јануари, милиони луѓе носат новогодишни одлуки со искрена желба за промена.
Повеќе движење, подобра исхрана, помалку стрес, напуштање на лошите навики. Но, статистиката е сурова – околу 80% од овие одлуки пропаѓаат уште во првите неколку недели.
И покрај тоа што од година во година ги слушаме истите совети – да бидеме поконкретни, да почнеме со мали чекори или редовно да го следиме напредокот – резултатите ретко се подобруваат. Според психолозите, проблемот не е во недостигот на волја, туку во начинот на кој ја разбираме промената.
Клиничкиот психолог Chester Chet Sunde објаснува дека повеќето новогодишни одлуки се поставуваат како наредби кон самите себе. Во таков пристап, разумот постојано се обидува да ги надвладее желбите, а волјата станува ресурс што брзо се троши. Колку подолго трае оваа внатрешна борба, толку е поголема веројатноста да се откажеме.
Овој начин на размислување има длабоки корени уште од античката филозофија, каде човечката психа се гледа како поле на судир меѓу разумот и инстинктите. Иако ваквиот модел е присутен и во современата литература за самопомош, Sunde предупредува дека тој не ја опфаќа целосната слика.
Она што често се занемарува е односот што го имаме со самите себе. Според него, трајната промена не започнува со конкретна задача, туку со промена во идентитетот. Разликата меѓу „Ќе одам во теретана“ и „Јас сум личност која се грижи за своето здравје“ е суштинска. Првата изјава бара постојана дисциплина, додека втората природно го насочува однесувањето.
Истото важи и за другите животни промени. Луѓето кои се обидуваат да се променат само преку самоконтрола често остануваат заглавени во стари обрасци. Кога, пак, ќе го сменат начинот на кој се гледаат себеси, навиките почнуваат да се усогласуваат со новата слика за себе.
Затоа, можеби вистинското прашање што треба да си го поставиме на почетокот од годината не е „Што сакам да постигнам?“, туку „Кој сакам да станам?“. Таквата промена не се случува брзо и не се мери со денови, туку со месеци и години. Но токму затоа, еднаш воспоставена, таа има многу поголема шанса да трае.
