Анализа на трагите оставени во глината ја преиспитува претпоставката дека монументалната армија на првиот кинески цар била дело исклучиво на возрасни мажи.
Жени и деца веројатно учествувале во изработката на познатата Теракотна армија во Кина, покажува нова студија на отпечатоци од прсти зачувани на глинените фигури, пренесува „Сајенс алерт“.
Армијата, создадена пред околу 2.200 години за погребниот комплекс на царот Ќин Ши Хуанг, е позната по илјадниците воини со внимателно обликувани лица, фризури и оклопи. Но покрај вештината на мајсторите, фигурите зачувале и ситни траги од луѓето што ги изработувале.
Токму тие отпечатоци му овозможиле на истражувачкиот тим, предводен од археологот Сјаокси Ли од Музејот на мавзолејот Ќин Ши Хуанг, да добие нов увид во составот на работната сила.
Што откриле трагите во глината?
Истражувачите документирале 91 отпечаток на 36 теракотни воини. По исклучувањето на 12 отпечатоци за кои процениле дека потекнуваат од веќе застапени лица, во анализата биле вклучени 79.
Трагите биле пронајдени на различни делови од фигурите, меѓу кои главите, рацете, оклопите и јаките. Најголемиот дел настанале при обликувањето, спојувањето и измазнувањето на влажната глина.
Помал број биле поврзани со прицврстувањето претходно изработени украси, како декоративните елементи на оклопите.
Како се проценуваат возраста и полот?
Анализата не се потпирала само на големината на отпечатоците, туку на просечното растојание меѓу папиларните линии — ситните линии што ја формираат нивната шара.
Ова растојание се зголемува додека човекот расте, а кај возрасните мажи во просек е нешто поголемо отколку кај жените. Сепак, вредностите меѓу групите се преклопуваат, па еден отпечаток не овозможува сигурно утврдување на возраста или полот.
Затоа научниците примениле статистички модел за процена на застапеноста на различни демографски групи во целиот примерок. При мерењата го земале предвид и собирањето на глината за време на сушењето и печењето.
Според моделот, околу 45 проценти од анализираните отпечатоци веројатно потекнувале од возрасни мажи, 32,7 проценти од возрасни жени, а 22,3 проценти од деца помлади од 15 години.
Овие проценти се однесуваат на отпечатоците во примерокот и не го претставуваат нужно вистинскиот сооднос на работниците.
Младите можеби работеле како чираци
Можноста во изработката да учествувале жени и деца е во согласност со историските записи за државните работилници во времето на династијата Ќин.
Во нив е опишан и систем на чиракување, преку кој младите ги изучувале занаетите под надзор на искусни мајстори.
Истражувачите претпоставуваат дека помладите чираци можеби извршувале поедноставни задачи, како прицврстување украси на оклопите, додека поискусните занаетчии ги преземале технички посложените работи. Засега, тоа останува можно објаснување, а не потврдена поделба на задачите.
Кој ја создал подземната армија?
Теракотната армија била откриена во 1974 година, кога земјоделци што копале бунар наишле на делови од глинени фигури во близина на царскиот погребен комплекс.
На наоѓалиштето се проценува дека има околу 8.000 воини, заедно со коњи и кочии. Голем дел од комплексот сè уште не е ископан.
Додека досегашните истражувања главно се занимавале со техниките на изработка, многу помалку се знае за луѓето што стоеле зад овој огромен потфат. Новата студија го насочува вниманието токму кон нив.
Наодите бараат дополнителна проверка
Истражувачите нагласуваат дека примерокот е ограничен: отпечатоците потекнуваат од само 36 фигури од еден дел на наоѓалиштето.
Дополнителна неизвесност внесува користењето современи европски референтни податоци. Можно е и неискусните работници да оставале повеќе траги од вештите мајстори, што би влијаело врз резултатите.
Сепак, анализата укажува дека зад Теракотната армија можеби стоела поразновидна работна сила отколку што долго се претпоставувало. Поголем примерок би помогнал попрецизно да се утврди улогата на жените и децата во нејзиното создавање.
Студијата е објавена во научното списание „Journal of Cultural Heritage“.
