Нашите сетила не работат одвоено – тие се испреплетуваат, создавајќи сложен и богат мултисензорен свет што ја обликува нашата перцепција.
Конвенционалната идеја за пет сетила станува недоволна, објаснува британски експерт.
Ретко размислуваме за сите информации што ги добиваме од телото надвор од класичните пет сетила. Грубоста на кујнската плоча, топлината на утринското сонце или мекоста на лебот се регистрираат без свесен напор. Бери Смит, директор на Институтот за филозофија на Универзитетот во Лондон, истакнува дека овие суптилни сетила често се занемаруваат.
Во реалноста, речиси секое искуство комбинира повеќе сетила одеднаш. На пример, мирисот на шампонот може да влијае на тоа како ја доживувате текстурата на косата – аромата на рози може да ја направи косата да изгледа посвиленкаста. Истото важи и за вкусот: аромата го обликува доживувањето на вкусовите, како малина или јогурт, што не се определува само од рецепторите за вкус туку од интеракцијата помеѓу носот и јазикот.
Петте сетила што ги опиша Аристотел повеќе не ја одразуваат реалноста, истакнува Смит. Современите истражувања покажуваат дека луѓето имаат помеѓу 22 и 33 сетила. Меѓу нив се:
-
Проприоцепција – ја следи положбата на екстремитетите;
-
Интероцепција – ги регистрира промени во телото;
-
Чувство за контрола на движењето – често нарушено кај пациенти со мозочен удар.
Нашето чувство за рамнотежа, на пример, ја комбинира информацијата од внатрешното уво, очите и проприоцепцијата. Патниците во авион доживуваат навалување за време на полетувањето затоа што видот и вестибуларните сигнали комуницираат. Смит нагласува дека видот, допирот и слухот постојано работат заедно за да го обликуваат нашето искуство со светот.
На Универзитетот во Лондон, Центарот за проучување на сетилата ја истражува оваа мултисензорна интеракција. Проекти како „Преиспитување на сетилата“ откриле дека звукот на сопствените чекори го менува доживувањето на телото, а аудио водичите ја подобруваат меморијата на детали од уметнички дела. Изложби како „Распакувани сетила“ им овозможуваат на посетителите да истражуваат илузии за големина, тежина и перцепција на себе.
Обрнувањето внимание на овие сетила ја открива длабоката и комплексна реалност што ја создава нашето тело. Тие постојано ја обликуваат перцепцијата, меморијата и задоволството, откривајќи колку богат и сложен е светот што го доживуваме секојдневно.
