Зошто теориите на заговор се толку популарни и толку лесни за верување? Научниците мислат дека го имаат одговорот.
Според неодамнешните научни истражувања, силната тенденција да се наруши воспоставениот политички систем служи како значајна движечка сила зад ширењето на теориите на заговор.
Наречена „потреба за хаос“, оваа мотивација останува присутна без оглед на тоа дали поединецот искрено верува во теориите на заговор или не.
Истражувањето спроведено од политикологот Christina Farhart и нејзиниот тим од Carleton University вклучи 3.336 лица во САД и ја проучувале психологијата зад размислувањето за теории на заговор.
Учесниците, рамномерно распоредени низ политичкиот спектар, биле прашани за нивната веројатност да споделуваат теории на заговор засновани на верувања, алармантна агенда или потребата од хаос.
Комплексна мотивација
Спротивно на очекувањата, податоците не ја поддржале идејата дека теоретичарите на заговор имаат за цел „да го кренат алармот“ за да добијат поддршка од перцепираните противници. Наместо тоа, посилен индикатор за подготвеност да се шират теории на заговор е идентификуван како потреба за хаос, што укажува на посложена мотивација отколку обична верност на културна група.
Истражувачите ги задржале оригиналните цитати од учесниците, вклучувајќи изјави како што се:
Не можеме да ги решиме проблемите во нашите општествени институции; мораме да ги срушиме и да почнеме од почеток. Ова чувство е усогласено со подлабоката сложеност на мотивацијата, што оди подалеку од едноставното поддржување на „својт тим“.
Верувањето на поединецот не е примарна компонента
Иако истражувањето се засновал на набљудување и самоизвестување, тимот научници зеле предвид различни фактори, вклучувајќи ја политичката припадност, тенденцијата за доверба, возраста, полот, приходот и етничката припадност. Резултатите од студијата се објавени во списанието Research and Politics.
Оние кои се склони кон хаос, почесто се согласуваат со изјавите кои се залагаат за уништување на општествените институции.
Интересно е што мотивацијата за ширење теории на заговор нужно не зависи од вистинското верување. Поединците кои бараат хаос може да придонесат за дезинформации на интернет или како напад на установа која не реагира или за да ја ублажат досадата. Ова се вклопува со студиите кои сугерираат дека луѓето кои се соочуваат со финансиска или социјална несигурност имаат поголема веројатност да веруваат во теории на заговор.
Многу фактори и мобилизација против политичкиот систем
Имајќи ги предвид тековните предизвици со кои се соочуваат поединците, како што се зголемувањето на трошоците за живот, влошувањето на здравјето, финансиската несигурност и природните катастрофи, наодите од истражувањето ги истакнуваат повеќекратните мотивации зад споделувањето на теориите на заговор на социјалните мрежи.
Farhart и колегите заклучуваат дека поединците не само што ги зајакнуваат своите постоечки верувања, туку и се мобилизираат против целиот политички систем.
