Колку долго ќе живееме не зависи само од навиките и околината – ново истражување покажува дека генетиката може да објасни дури половина од животниот век.
Колку долго ќе живее еден човек зависи од многу фактори: исхраната, физичката активност, пушењето, алкохолот, условите за живеење, па дури и од чиста случајност. Но, прашањето колкава улога играат гените со децении ги дели научниците.
Нова студија објавена во списанието Science сугерира дека генетиката има значително поголемо влијание врз животниот век отколку што се сметало досега – околу 50 проценти. Тоа е речиси двојно повеќе од проценките во претходните истражувања и е во согласност со резултатите добиени кај лабораториски животни.
Каде грешеле претходните истражувања?
Животниот век е резултат на сложена комбинација од начин на живот, генетика и случајност, објаснува Бен Шенхар, докторант на Институтот за наука Вајцман во Израел и главен автор на студијата.
„Дури и генетски идентични организми одгледувани во слични услови умираат во различно време. Нашата цел беше да утврдиме колкав дел од тие разлики може да се припише на гените, а колкав на сè друго“, вели Шенхар.
Истражувачите посочуваат дека многу од претходните студии, особено оние базирани на податоци за шведски и дански близнаци од 19 век, имале сериозен пропуст. Тие не ја земале предвид таканаречената „екстринзична смртност“ – смрт предизвикана од несреќи, насилство или заразни болести.
Во историските податоци, причината за смртта најчесто не била евидентирана, туку само возраста. Така, ако еден близнак доживеал длабока старост, а другиот починал млад од болест како колера или тифус, тоа можело погрешно да се протолкува како слаб генетски ефект врз долговечноста.
Како е решен проблемот?
Новата студија користела математички модел со кој се коригира влијанието на надворешната смртност. Според Шенхар, во периодот пред антибиотиците, екстринзичната смртност била и до 10 пати повисока од денешната, главно поради заразни болести кои денес лесно се лекуваат.
Научниците ја потврдиле својата теорија со анализа на понови податоци од Шведска, кои вклучуваат близнаци одгледувани заедно и одделно. Резултатите покажале дека како што се намалува надворешната смртност, расте и видливото влијание на генетиката врз животниот век.
Идентичните близнаци одгледувани одделно се особено важни за вакви анализи, бидејќи ги делат гените, но не и околината, објаснува биологот Ури Алон од Институтот Вајцман. Братските близнаци, пак, делат околу половина од генетскиот материјал и исто така се корисни за споредби.
Што значи ова за истражувањето на стареењето?
Претходните ниски проценки за наследноста можеби го обесхрабриле финансирањето на истражувањата за генетиката на стареењето, бидејќи се сметало дека долговечноста е главно резултат на околината или случајноста.
„Нашата работа покажува дека генетскиот сигнал е силен, но долго време бил скриен од ‘шум’ во податоците“, вели Шенхар.
Гените, додава тој, можат да влијаат на животниот век во двата правци. Од една страна, постојат генетски дефекти кои го зголемуваат ризикот од болести и го скратуваат животот. Од друга, постојат и заштитни гени кои овозможуваат подолг и поздрав живот.
Многу луѓе кои доживуваат 100 години немаат сериозни здравствени проблеми, што укажува на постоење на такви заштитни гени. Иако дел од нив веќе се идентификувани, научниците сметаат дека долговечноста, како сложена особина, е резултат на дејство на стотици, па дури и илјадници гени.
Заклучокот е јасен: здравите навики се важни, но гените играат далеку поголема улога отколку што досега се верувало – нешто што, за жал или за среќа, не можеме целосно да го контролираме.
#генетика #долговечност #животенвек #здравје #наука #истражување #стареење #ДНК #здравживот #исхрана #научнистудии #медицина #биологија #животнистил #КукурикуМк
