Кога е откриена во 17 век, тогашните научници не верувале дека „примитивните луѓе од камено доба“ можат да сторат такво нешто. Тие биле убедени дека објектот го изградиле Египќаните.
На еден рид над реката Boyne во Ирска се наоѓа праисториски споменик изграден многу пред грчките Микени, англискиот Стоунхенџ и египетските пирамиди.
Оваа импресивна „Куќа на мртвите“, позната како Newgrange (Sí an Bhrú), се наоѓа на околу 30 км северно од Даблин и се смета за едно од најголемите праисториски архитектонски чуда, како и една од најстарите зачувани градби во светот. Според груби проценки, датира од околу 3200 година п.н.е.
Направен е од земја и кварц, камен кој го нема на километри оддалеченост, така што тие морале да пренесат скоро 200.000 тони камен пред 5.200 години за да го изградат Newgrange. Но, и покрај античкото минато, Newgrange привлекува внимание со уште едно неверојатно достигнување.
Неговата позиција е совршено усогласена со изгрејсонцето за зимската краткоденица, така што шест дена по ред од 18 до 23 декември, внатрешноста на гробницата се осветлува кога сноп од првите утрински сончеви зраци поминува низ мал отвор во зграда. Како што изгрева сонцето, така снопот се шири и во еден момент ја осветлува целата гробница. Ова трае вкупно 17 минути, по што гробницата повторно еја покрива темнината.
Спектаклот може да го следат само избрани гости (буквално), бидејќи секоја година на крајот на септември има лотарија за која можат да се пријават сите што платиле билет. Вкупно, се извлекуваат 60 билети, и секој среќен добитник има можност да земе некој друг, и во гробницата да ја дочека муграта.
Newgrange останал скриен со векови, бидејќи луѓето мислеле дека тоа е само обичен природен рид, а случајно е откриен во 1690 година од еден земјоделец. Археолошките работи започнале дури во 1962 година, а покрај човечки коски, археолозите пронашле накит, предмети и врежани камења (со линии во форма на змија, цик-цак линии, двојни спирали и геометриски симболи). Откриле и 43 сета камени плочи кои формираат коридор долг 20 метри, кој води до длабочините на ридот и завршува со три комори.
Сепак, и покрај деталните ископувања, археолозите сè уште не можат да ја откријат вистинската цел на оваа „палата на мртвите“. Иако пронајдените човечки остатоци сигурно потврдуваат дека служел и како гробница, многумина се убедени дека всушност се работи за многу повеќе од тоа. Michael J. O’Kelly, кој исто така ги водел ископувањата во 60-тите и 70-тите години, е убеден дека спиралите на големата карпа имаат далеку подлабоко значење.
Многумина истакнуваат дека е очигледно дека неолитската култура што била изградена врз нив била усредточена кон сонцето, па затоа тие веруваат дека оваа градба е всушност направена за да ги „фати“ сончевите зраци во годишно време кога најмалку ги има. Иако биле изградени од веќе тогаш изгубена цивилизација, ридот често се споменува и во ирските митови како живеалиште на келтските богови, особено Дагда, кралот, бог на плодноста, мудроста, мажественоста и силата.
Но, без оглед на вистинската цел, едно е сигурно – античката цивилизација била многу понапредна отколку што се смета денес. Кога е откриена во 17 век, тогашните научници не верувале дека „примитивните луѓе од камено доба“ можат да сторат такво нешто. Тие биле убедени дека објектот го изградиле Египќаните.
