Иако често веруваме дека внимаваме што внесуваме, секојдневно во организмот ни завршуваат милиони микропластични честички преку храната и пијалоците. Постојат неколку изненадувачки извори на микропластика што редовно ги консумираме, а ретко ги поврзуваме со овој проблем.
Микропластиката одамна не е само далечен еколошки предизвик поврзан со океаните и животинскиот свет. Според британската научничка Кетрин Ролф, предавач по инженерство на животната средина на Британскиот отворен универзитет, секојдневните прехранбени навики изложуваат голем дел од населението на пластични честички во многу поголема мера отколку што повеќето луѓе претпоставуваат. Таа во свој текст за порталот The Conversation укажува дека оваа изложеност е често незабележлива, но постојана.
Научните процени покажуваат дека дневниот внес на микропластика преку храна и пијалоци може да варира од нула до дури 1,5 милиони честички по лице. Според истражувањата што ги наведува Ролф, флашираната вода претставува најголем извор на ваков внес, далеку над повеќето цврсти намирници. Сепак, таа посочува и пет помалку очигледни извори што често се игнорираат.
Реалистичен пристап
- Не е можно целосно да се избегне микропластиката, но малите промени прават голема разлика.
- Фокусирајте се на најчестите извори (пијалоци, топлина + пластика), наместо на совршенство.
Гума за џвакање
Еден од најчесто превидуваните извори е гумата за џвакање. Поголемиот дел од комерцијалните гуми содржат синтетичка гумена или пластична основа, комбинирана со засладувачи и ароми. При џвакање, оваа основа ослободува микропластични честички – до 637 честички по грам гума. Изненадувачки, и гумите со растителна основа покажуваат слични резултати, што укажува на можна контаминација при производство или пакување. Најголемиот дел од честичките се ослободуваат во првите неколку минути, па подолгото џвакање на истото парче може да ја намали вкупната изложеност.
Навики што често се занемаруваат
- Намалете ја употребата на гума за џвакање, особено синтетичка.
- Ако џвакате гума, џвакајте подолго едно парче наместо да менувате повеќе.
Сол и кујнски алатки
Микропластиката во солта е широко распространета појава. Според податоците што ги наведува Ролф, дури 94 проценти од испитаните видови сол содржат микропластични честички. Интересно е што копнената сол, како хималајската, често е позагадена од морската. Главни извори на контаминација се обработката и пакувањето. Дополнителен проблем се и пластичните мелници за сол и зачини – само 0,1 грам сол мелена во ваква мелница може да ослободи илјадници честички. Користењето керамички или метални мелници значително го намалува овој ризик.
Готвење и кујнска опрема
- Заменете ги пластичните мелници за сол и зачини со керамички или метални.
- Користете дрвени, метални или силиконски прибори наместо пластични.
- Не загревајте храна во пластични садови – префрлете ја во стакло или керамика.
- Избегнувајте пластична фолија во контакт со топла храна.
Одредени видови овошје и зеленчук
Истражувањата укажуваат дека микропластика и нанопластика се присутни и во свежите земјоделски производи. Честичките можат да навлезат во растенијата преку кореновиот систем или да се задржат на нивната површина. Јаболката и морковите се меѓу производите со повисоки нивоа, додека зелената салата покажува најмала контаминација. Сепак, количините се значително пониски во споредба со преработената храна, а нутритивните придобивки од овошјето и зеленчукот сè уште далеку ги надминуваат потенцијалните ризици.
Купување и складирање
- Чувајте храна во стаклени тегли или садови од не’рѓосувачки челик.
- Купувајте производи со помалку пластично пакување.
- Користете платнени или хартиени кеси наместо пластични.
Топли пијалоци и амбалажа
Чајот, кафето и млекото исто така можат да бидат извор на микропластика. Особено проблематични се хартиените чаши за носење, кои одвнатре се обложени со тенок слој пластика. Под дејство на топлина, овој слој ослободува поголем број микропластични честички. Топлите пијалоци генерално содржат повеќе микропластика од ладните. Млекото складирано во стаклени шишиња покажува пониски нивоа на контаминација, иако честички понекогаш се пронаоѓаат и таму – најчесто поради обоените метални капачиња. Чајот од лисја и чашите од стакло или метал за повеќекратна употреба се побезбедна алтернатива.
Избор на пијалоци
- Користете чешмова вода (филтрирана) наместо флаширана, кога е безбедно.
- Избегнувајте пластични шишиња за топли пијалоци.
- Пијте чај од листови, а не од пластични кесички.
- Користете стаклени, керамички или метални чаши наместо хартиени чаши за носење.
Морска храна – но со важна напомена
Иако е познато дека морските плодови содржат микропластика, Ролф нагласува дека количините се релативно ниски. Филтер-хранилки како школките содржат меѓу 0,2 и 0,7 честички по грам, што е далеку помалку во споредба со огромниот број честички што може да се ослободат при подготовка на една шолја чај во пластична кесичка.
Храна и намирници
- Купувајте сол и зачини во стаклена амбалажа.
- Темелно мијте и лупете овошје и зеленчук кога е можно.
- Ограничете ја високо преработената храна, која често содржи повеќе микропластика.
- Избирајте свежи намирници наместо готови производи во пластична амбалажа.
