Ново канадско истражување открива намалување на допаминските нервни завршетоци кај луѓе со долг ковид, промени кои се забележливи и години по инфекцијата
COVID-19 можеби не завршува со исчезнувањето на акутните симптоми. Ново канадско истражување покажува дека кај дел од луѓето кои развиле долг ковид може да останат трајни промени во допаминскиот систем на мозокот – систем поврзан со мотивацијата, движењето, меморијата и когнитивните функции.
Најзначајното откритие е дека лицата со долг ковид имале околу 18 проценти помалку допамински нервни завршетоци во одредени делови од мозокот во споредба со здравите испитаници. Промените биле забележливи на PET-снимки и кај луѓе кои со симптомите на долгиот ковид живеат повеќе од четири и пол години.
Допаминот – многу повеќе од „хормон на задоволството“
Допаминот е невротрансмитер кој игра важна улога во контролата на движењето, мотивацијата, меморијата и другите когнитивни процеси. Намалувањето на нервните завршетоци кои го пренесуваат допаминот може да влијае врз повеќе мозочни функции.
Во студијата, објавена во научното списание eBioMedicine, истражувачите анализирале PET-снимки од мозокот на 24 возрасни лица со долг ковид и 24 здрави лица со слична возраст.
Посебно внимание било посветено на стриатумот, дел од мозокот кој има значајна улога во движењето и мотивацијата.
За да го проценат допаминскиот систем, на учесниците им бил даден радиомаркер кој се врзува за протеинот VMAT2 – везикуларен транспортер на моноамини. Овој протеин е поврзан со допаминските нерви и се користи како биомаркер при истражувања на невродегенеративни состојби, меѓу кои и Паркинсоновата болест.
Промените се гледаат на снимките
Резултатите покажале дека намалувањето на допаминските нервни завршетоци во различни делови од стриатумот е поврзано со различни симптоми.
Во вентралниот стриатум, намалувањето било поврзано со послаба мотивација. Во делот наречен путамен, промените биле поврзани со побавно движење и подолго време потребно за извршување на одредени задачи.
Намалувањето на допаминските завршетоци во каудатусот, односно опашестото јадро, било поврзано со проблеми со меморијата и потешкотии при пронаоѓањето на зборови.
Токму фактот што овие промени можат да се регистрираат со снимање на мозокот е особено значаен за истражувачите.
Според коментарот на експертите за студијата, ваквите резултати претвораат дел од досега тешко мерливите невролошки и психијатриски симптоми на долгиот ковид во мерлив биолошки сигнал.
Интересен наод и кај оние што го прележале вирусот
Истражувањето донело уште еден интересен резултат.
Не само лицата со долг ковид имале пониски нивоа на маркерот поврзан со допаминските нервни завршетоци. И здравите луѓе кои претходно прележале COVID-19 имале помалку допамински нервни завршетоци во споредба со луѓето кои никогаш не биле заразени.
Тоа не значи дека секој што прележал COVID-19 ќе развие невролошки проблеми. Сепак, наодот отвора нови прашања за долгорочните последици од инфекцијата и за можните механизми преку кои вирусот може да влијае врз мозокот.
Отвора врата и за нови терапии
Истражувачите сметаат дека маркерот користен во студијата во иднина би можел да помогне и во дијагностицирањето на одредени случаи на долг ковид.
Неврохемичарот Џефри Мејер од Универзитетот во Торонто смета дека дел од пациентите би можеле да имаат корист од терапии насочени кон допаминскиот систем – или преку зголемување на густината на допаминските нервни завршетоци, или преку подобрување на ослободувањето на допаминот од преостанатите нервни клетки.
Мејер и неговиот тим планираат и клиничко испитување на лек кој влијае врз допаминот, со цел да се провери дали може да ги ублажи симптомите поврзани со долгиот ковид.
Долгиот ковид и понатаму останува голем медицински предизвик
И покрај сè поголемиот број истражувања, сè уште нема едноставен дијагностички тест или универзално ефикасен третман за долгиот ковид. Кај многу пациенти терапијата и понатаму се сведува на контролирање и ублажување на поединечните симптоми.
Состојбата може да влијае врз повеќе органски системи и да предизвика широк спектар на симптоми – од хроничен замор, проблеми со меморијата и концентрацијата, нарушувања на спиењето и главоболки, до вртоглавица, анксиозност и гастроинтестинални проблеми.
Кај дел од пациентите симптомите може да бидат долготрајни и да бидат поврзани со состојби како ME/CFS, POTS и дисавтономија, како и со други кардиоваскуларни и метаболички нарушувања.
Проценките за тоа колкав процент од заразените развиваат долг ковид значително се разликуваат, а точниот број на заболени на глобално ниво сè уште не е познат.
Малата студија отвора големо прашање
Истражувањето е спроведено на релативно мал број испитаници – само 48 лица – па резултатите ќе треба да бидат потврдени со поголеми студии.
Сепак, научниците сметаат дека откривањето на конкретни биолошки промени во мозокот може да биде важен чекор кон подобро разбирање на долгиот ковид.
Следниот предизвик е да се утврди дали овие промени директно ги предизвикуваат симптомите, дали можат да се повратат и, што е најважно, дали насоченото влијание врз допаминскиот систем може да им помогне на пациентите.
„Мораме да ги пронајдеме биолошките промени кај долгиот ковид кои убедливо ги објаснуваат симптомите. Потоа треба да развиеме третмани насочени токму кон тие промени кај пациентите кои ги имаат“, порачува Мејер.
