Дали е можно на Земјата, милиони години пред појавата на човекот, да постоела технолошки напредна цивилизација?
Иако звучи како научна фантастика, токму ова прашање стана предмет на сериозна научна анализа.
Астрофизичарот Адам Френк од Универзитетот во Рочестер и климатологот Гевин Шмит од НАСА во 2018 година ја претставија таканаречената „Силурска хипотеза“ – мисловен експеримент кој се обидува да одговори на прашањето дали денес би можеле да откриеме траги од некоја исчезната древна цивилизација.
Прашање што ги поттикнало научниците
Идејата започнала во 2017 година, кога Френк и Шмит разговарале за влијанието на технолошките цивилизации врз климата.
Во еден момент, Френк изјавил дека знаеме оти пред луѓето немало други цивилизации на Земјата.
Шмит веднаш го прекинал со едноставно прашање:
„Како го знаеме тоа?“
Токму ова прашање било почеток на нивното заедничко истражување.
Што е „Силурската хипотеза“?
Името е инспирирано од интелигентната раса влекачи од британската научнофантастична серија „Doctor Who“, но самата хипотеза нема врска со фикцијата.
Нејзината цел не е да докаже дека таква цивилизација постоела, туку да утврди какви траги би оставила доколку навистина постоела.
Според авторите, ако некоја древна цивилизација користела огромни количини енергија и ја менувала климата, можеби денес нејзините остатоци би биле зачувани во геолошките слоеви.
Загадувањето може да остави трага милиони години
Френк и Шмит сметаат дека физичките градби, патишта и машини тешко би преживеале милиони години.
Но, хемиските промени што ги предизвикува цивилизацијата би можеле да останат запишани во карпите.
Како пример ги наведуваат денешните луѓе, кои оставаат зад себе огромни количини пластика, тешки метали, синтетички хемикалии и јаглерод диоксид.
Според нив, токму ваквите „хемиски отпечатоци“ би можеле еден ден да бидат единствениот доказ дека постоела технолошка цивилизација.
Древните климатски промени отвораат нови прашања
Научниците посочуваат на еден необичен настан што се случил пред околу 55 милиони години, познат како Палеоценско-еоценски термички максимум (PETM).
Во тој период глобалната температура нагло се зголемила за повеќе од осум Целзиусови степени, а во атмосферата биле ослободени огромни количини јаглерод.
Причината сè уште не е целосно разјаснета.
Најверојатните објаснувања се масовна вулканска активност или ослободување на метан, но авторите поставуваат прашање: дали би знаеле ако причината била нешто сосема поинакво?
Зошто е толку тешко да се најдат докази?
Планетата постојано се менува.
Тектонските движења, ерозијата, земјотресите и вулканите со милиони години ги уништуваат старите површини.
Поради тоа, дури и ако постоела древна цивилизација, шансите да се пронајдат нејзини градови или инфраструктура би биле исклучително мали.
Фосилите исто така не се сигурен доказ, бидејќи само мал дел од организмите воопшто се фосилизираат.
Научниците не тврдат дека постоела древна цивилизација
Френк нагласува дека целта на трудот не е да докаже постоење на претчовечка цивилизација.
„Сакавме да покажеме што треба да бараме доколку некогаш сакаме научно да го испитаме тоа прашање“, вели тој.
И самиот признава дека не верува оти таква цивилизација навистина постоела, но смета дека хипотезата е корисен научен експеримент.
Други научници остануваат скептични
Геологот и палеонтолог Јан Заласиевич од Универзитетот во Лестер ја нарекува идејата „одличен мисловен експеримент“, но смета дека една цивилизација слична на денешната би оставила многу поочигледни траги.
Градовите, индустријата, металите, пластиката и отпадот, според него, би оставиле јасен геолошки запис кој тешко би останал незабележан.
Повеќе прашање за иднината отколку за минатото
Иако „Силурската хипотеза“ се занимава со далечното минато, нејзината вистинска порака е насочена кон иднината.
Авторите предупредуваат дека современата цивилизација веќе длабоко ја менува климата и природните процеси.
Прашањето што го поставуваат не е само дали некогаш постоела цивилизација пред нас, туку и дали човештвото ќе успее да опстане доволно долго без да ја уништи сопствената планета.
„Можеби сме доволно паметни за да создадеме технологија, но сè уште не сме доволно мудри да се справиме со нејзините последици“, заклучува Френк.
