Научници за првпат успеаја да претворат пластичен отпад во клучен лек за Паркинсонова болест, отворајќи нови можности за одржливо фармацевтско производство и намалување на загадувањето.
Истражувањето, објавено во списанието Nature Sustainability, покажува дека пластиката не е само еколошки проблем, туку и вреден извор на јаглерод. Тим од Универзитетот во Единбург демонстрирал дека генетски модифицирани бактерии E. coli можат да го претворат полиетилен терефталат (PET) – широко користен во шишиња и амбалажа – во леводопа, основен лек за третман на Паркинсонова болест.
Овој метод претставува алтернатива на традиционалното производство на леводопа, кое е сложено, скапо и зависно од фосилни горива. Новиот пристап ветува поефикасен и поеколошки процес со помал јаглероден отпечаток.
Паркинсоновата болест погодува над 10 милиони луѓе во светот, а нејзината зачестеност расте со стареењето на популацијата. Леводопата останува најефикасниот лек за ублажување на симптомите, како тремор и мускулна вкочанетост, што ја прави потребата од одржливо производство сè поактуелна.
Истражувачите претходно покажаа дека пластиката може да се користи и за производство на парацетамол. Во лабораториски услови, тие успеале да претворат до 90% од пластиката од еднолитарско PET шише во количина еквивалентна на девет таблети парацетамол за само 24 часа.
Паралелно, други научни тимови работат на слични решенија. Во 2022 година, истражувачи од Универзитетот во Јужна Калифорнија покажаа дека полиетиленот (PE) може да се разгради со помош на инженерски габи во соединенија што служат како основа за антибиотици и други лекови. Дополнително, европски истражувачки конзорциум предводен од Универзитетот Сент Ендрус демонстрираше дека PET може да се претвори во материјали за терапии против рак и лекови за контрола на крварење.
Иако резултатите се ветувачки, експертите предупредуваат дека примената на оваа технологија на индустриско ниво ќе бара време. Потребни се дополнителни инвестиции, развој на економични производствени процеси и строги регулаторни проверки за безбедност.
Дополнителен предизвик претставува обезбедувањето доволни количини пластичен отпад и неговото интегрирање во новиот производствен синџир, кој треба да биде конкурентен на постојните индустриски практики.
Сепак, овој научен напредок нуди визија за иднина во која пластичниот отпад нема да биде товар, туку вреден ресурс во циркуларната економија – трансформиран во лекови што спасуваат животи.
