Најсилните гама зраци некогаш забележани во атмосферата на Земјата ја нарушија јоносферата на нашата планета, откривајќи нови мистерии и грижи.
Пред повеќе од една година, научниците ја откриле најсветлата експлозија на гама-зраци досега видена, позната како GRB 221009A.
Неодамна, истражувачите предводени од д-р Stefano Piersanti од Italian University of Aquila, откриле дека овој „најсветол настан на сите времиња“ ја нарушил јоносферата на Земјата, која се наоѓа на приближно 500 километри над површината.
Јоносферата, клучна за заштита на Земјата од штетно зрачење и овозможување радио комуникација, се протега на 80 до 640 километри над нашата планета. Степенот на потенцијалната штета предизвикана од споменатиот настан останува неизвесен, што предизвикува и загриженост кај научниците.
Извор на GRB зраци
Меѓународен тим на научници ги претстави своите наоди во ново истражување.
“Земјината атмосфера е изложена на ефект на космички експлозии кои произведуваат високоенергетски гама зраци“, пишуваат авторите на споменатото истражување, објавено во списанието Nature Communications.
Тие, исто така, презентирале докази за значителна јоносферска пертурбација од горната страна предизвикана од ненадејно јоносферско нарушување, што се случи на околу 500 километри над Земјата.
Експлозијата на гама зраци (GRBs), т.е. интензивни блесоци на светлината од гама зраци кои траат од милисекунди до минути, се посветли од суперновите и значително посветли од нашето Сонце. Прво откриени во 1960-тите, тие ги фасцинирале научниците и го стимулирале истражувањето за нивното потекло.
Астрономите веруваат дека GRB потекнуваат од масивни ѕвездени јадра кои трошат нуклеарно гориво, колабирајќи во црни дупки. Специфичниот GRB кој е код на претходно споменатиот настан во јоносферата на Земјата, 221009A, траел околу седум минути, било можно да се открие повеќе од 10 часа. Со потекло од соѕвездието Sagitta, овие гама зраци патувале околу 1,9 милијарди години за да стигнат до Земјата, што е поблиску од сегашната точка на потекло поради ширењето на универзумот.
GRB 221009A активирал различни вселенски опсерватории, вклучувајќи ги Swift и Fermi на NASA, заедно со INTEGRAL на Европската вселенска агенција (ESA). Студијата идентификува „јоносферска пертурбација“ која предизвикува значителна варијација на електричното поле во горната јоносфера на Земјата, во корелација со GRB.
Сценариото за глобално истребување е малку веројатно
Приемниците GNSS (Global Navigation Satellite Systems) во медитеранскиот регион забележале значително зголемување на вкупната содржина на електрони во раните попладневни часови во Велика Британија, што дополнително укажува на влијание врз спроводливоста на јоносферата на Земјата.
Научниците заклучиле дека GRB 221009A длабоко влијаел на спроводливоста на јоносферата на Земјата. Додека астрофизичарите претходно сугерирале дека огромната моќ на GRB може да предизвика настани на ниво на истребување, Европската јужна опсерваторија (ESO) смета дека тоа сценарио е малку веројатно.
Според нив, таков настан со извор во нашата галаксија и со пресекување на патеката на Земјата, потенцијално може да доведе до исчезнување на површината. Сепак, додаваат, мали се шансите за такво нешто.
