Нов компјутерски модел покажува како древните Египќани можеле да пренесуваат тешки камени блокови по рабовите на Големата пирамида.
Повеќе од 4.500 години Големата пирамида во Гиза ги збунува историчарите, архитектите и инженерите. Како древните Египќани, без современи машини, железни алатки и моторизиран транспорт, успеале да подигнат милиони тешки камени блокови на височина од речиси 150 метри?
Една нова хипотеза нуди можно објаснување: камењата можеби биле пренесувани по спирални рампи вградени долж рабовите на самата пирамида.
Според предложениот модел, ваквиот систем би им овозможил на градителите да одржуваат благ и речиси постојан наклон, избегнувајќи ги главните проблеми на теориите за огромни надворешни рампи.
Единственото зачувано античко светско чудо
Пирамидите во Гиза се единственото од традиционалните Седум светски чуда на античкиот свет што опстанало до денес.
Големата пирамида била изградена како гробница на фараонот Куфу, познат и како Кеопс, во 26 век пред нашата ера. Нејзината првобитна висина изнесувала околу 146,6 метри, а секоја страна на основата била долга приближно 230 метри.
За нејзината изградба биле употребени околу 2,3 милиони камени блокови. Повеќето тежеле по неколку тони, додека дел од блоковите употребени во внатрешните простории биле значително потешки.
Се проценува дека целиот проект бил завршен за приближно две до три децении. Токму тоа го отвора клучното прашање: како камењата биле подигнувани доволно брзо и без современа механизација?
Проблемот со надворешните рампи
Една од најпознатите теории претпоставува дека покрај пирамидата била изградена долга надворешна рампа по која работниците ги влечеле блоковите.
Иако ова решение изгледа логично, тоа има сериозни недостатоци. За да остане доволно блага додека пирамидата растела, рампата би морала да биде исклучително долга и масивна. За нејзината изградба би биле потребни огромни количества материјал, простор и работна сила.
Пократката рампа, пак, би станала премногу стрмна за безбедно и ефикасно влечење на повеќетонските блокови.
Токму оваа дилема го поттикнала шпанскиот истражувач и компјутерски инженер Висенте Луис Росел Роиг да разгледа поинакво решение.
Рампи вградени во рабовите на пирамидата
Росел Роиг предложил модел во кој транспортните патеки не се градат како посебна конструкција покрај пирамидата, туку се интегрираат во нејзините рабови.
Според хипотезата, при поставувањето на секој нов слој, делови од рабовите привремено останувале недовршени. Тие можеле да се покријат со набиен песок, земја или дрвени штици, создавајќи патека што постепено се издигнувала околу пирамидата.
Резултатот би бил систем од спирални рампи со ширина од околу 3,8 метри и наклон од приближно седум степени.
Таквиот наклон, според пресметките, би им овозможил на група од околу 24 до 25 работници со јажиња да влечат санка натоварена со стандарден блок тежок околу три тони.
Откако конструкцијата ќе била завршена, отворените делови од рабовите можеле да се пополнат со камен, со што пирамидата би го добила својот конечен изглед.
Првичната замисла предвидувала една патека, но моделот подоцна бил проширен со рампи на сите четири страни за да се зголеми брзината на работата.
Еден блок на секои неколку минути
Компјутерската симулација покажала дека со добро организирана работа можело да се поставува по еден блок на секои четири до шест минути.
Со такво темпо, главниот дел од пирамидата теоретски би можел да биде изграден за 14 до 21 година. Кога ќе се земат предвид ископувањето и обликувањето на каменот, транспортот, одржувањето на рампите и одморот на работниците, вкупниот период би можел да достигне од 20 до 27 години.
Ова приближно се совпаѓа со процените за времетраењето на владеењето на Куфу.
Сепак, симулацијата покажува дека предложениот метод е изводлив, но не докажува дека древните Египќани навистина работеле токму на овој начин.
Водата го олеснувала влечењето на санките
Хипотезата за спиралните рампи се надоврзува на други научни истражувања за древниот транспорт на камен.
Физичари од Универзитетот во Амстердам покажаа дека умереното навлажнување на песокот може значително да го намали отпорот при влечење тешка санка.
Водата создава мали капиларни врски меѓу зрната песок, правејќи ја подлогата поцврста. Така се спречува создавањето куп песок пред санката и се олеснува нејзиното движење.
Овој принцип е прикажан и на древна египетска сцена од гробницата на Џехутихотеп. На неа група луѓе влечат огромна статуа поставена на санка, додека еден работник истура течност пред неа.
Според експерименталните резултати, правилното количество вода можело значително да ја намали силата потребна за влечење на товарот.
Дрвени столбови како едноставен механички систем
Дополнителна трага била пронајдена во древниот каменолом Хатнуб, во источен Египет.
Археолозите таму откриле стрмна централна рампа со скали и редови дупки во кои најверојатно биле поставувани дрвени столбови. Се смета дека работниците ги обвиткувале јажињата околу столбовите и така создавале едноставен систем за влечење тешки товари по нагорнина.
Столбовите не биле макари во современа смисла, но можеле да служат за пренасочување на силата и подобрување на контролата врз санките.
Во моделот со спирални рампи, слични столбови би можеле да се постават долж патеките и на аглите на пирамидата. Таму би помагале санките да се завртат за 90 степени и да продолжат по следната страна.
Космички честички откриваат скриени простори
Нови информации за внатрешноста на Големата пирамида пристигнаа и од проектот ScanPyramids.
Истражувачите употребуваат миони – честички што настануваат кога космичките зраци се судираат со Земјината атмосфера. Тие можат да поминуваат низ големи количества камен, поради што научниците ги користат за откривање празнини во масивни градби.
Детекторите регистрираат повеќе миони во деловите каде што има празен простор отколку во областите исполнети со густ камен.
Со оваа техника во Големата пирамида беа откриени неколку претходно непознати простори, меѓу кои голема празнина над Големата галерија и коридор зад северната страна на пирамидата.
Подоцнежното испитување со мала камера потврди дека северниот коридор е долг околу девет метри и има засводен таван.
Дали празнините биле дел од градежниот систем?
Некои истражувачи претпоставуваат дека откриените празнини можеби биле поврзани со начинот на кој била градена пирамидата.
Росел Роиг смета дека нивната положба може да биде во согласност со делови од предложениот систем на рампи. Според неговиот модел, одредени простори можеле да останат празни за да помогнат во распределувањето на товарот за време на изградбата.
Но, ваквото толкување засега не е потврдено.
Други научници сметаат дека празнините можеби имале конструктивна улога и служеле за пренасочување на тежината над коридорите и просториите. Постои и можност зад нив да се наоѓаат сè уште неоткриени делови од пирамидата.
Мистеријата сè уште не е целосно решена
Хипотезата за спиралните рампи претставува интересно инженерско решение и покажува дека изградбата на Големата пирамида можела да биде изведена со технологијата достапна во древниот Египет.
Комбинацијата од внимателно планирање, набиен и навлажнет песок, дрвени санки, јажиња, столбови и добро организирана работна сила можела да овозможи транспорт на огромни количества камен.
Сепак, сè уште не постои археолошки доказ што дефинитивно потврдува дека Големата пирамида била изградена со спирални рампи по нејзините рабови.
Нови скенирања, археолошки истражувања и компјутерски симулации може дополнително да ја тестираат оваа идеја. Дотогаш, моделот останува една од повеќето научни хипотези за изградбата на најпознатата пирамида во светот.
