ШТО НЍ ПОДГОТВУВА КОРОНАТА ЗА 2022 ГОДИНА ? Кога конечно ќе заврши пандемијата и што би можело да биде следно? Епидемиологот открива: „Постои добра и лоша вест.“

269

Вирусот сигурно ќе остане, но експертите многу внимателно се надеваат дека ќе биде само еден од сезонските болести.

Коронавирусот сигурно нема да исчезне, но порано или подоцна, ќе дојде денот кога веќе нема да предизвикува пандемија, кога случаите веќе нема да излегуват од контрола, а колапсот нема да го загрози здравствениот систем.

Многу експерти предвидуваат дека ширењето на коронавирусот на крајот ќе изгледа и ќе се чувствува повеќе како сезонски грип. А дали тоа ќе се случи порано или подоцна зависи пред сè од луѓето.

Оваа година може да биде година во која коронавирусот станува „дел од нашата позадина“, изјави оваа недела д-р Ofer Levy за CNN.

Секоја зима станува сè подобра

„Мислам дека веројатно ќе видиме како овој бран доаѓа и заминува, а пролетта и летото ќе изгледаат многу подобро отколку што мислиме во моментов“, рече Ofer Levy, директор на Програмата за прецизни вакцини во Бостонската детска болница.

„Ќе има помалку случаи, а потоа повторно следната есен и зима ќе видиме нагло зголемување на вирусните заболувања, коронавирусот, грипот и други, но тоа повеќе ќе биде како ендемски циклус.“

„Тоа ќе биде подобра зима, исто како и оваа зима, со сите предизвици, но сепак подобра од минатата зима.“

Нема официјален крај на пандемијата

Но, овој коронавирус често се менува и изненадува – и нема официјална мерка кога завршила пандемијата и кога започнала нова нормалност.

„Нема ниту мерење кое би можело да каже дали нешто е епидемија или пандемија. Сето тоа е во очите на набљудувачите – и тоа е дел од проблемот“, рече д-р Arnold Monto професор по епидемиологија на Универзитетот во Мичиген и вршител на должноста претседател на Советодавниот одбор за вакцини, и поврзани биолошки производи на американската Управа за храна и лекови, изјави за CNN во ноември.

„Значи, сето ова не се заснова на правила. Обично се заснова на тоа што треба да направите за да го контролирате ширењето“, рече Monto. „Она што е толку различно тука е тоа што нашите вакцини се многу поефикасни од она што обично го гледаме“.

Новите соеви ја менуваат насоката

“Тоа е добра вест“, вели Monto. “Лошата вест е дека вирусот се менува и се развива.“

Никој не може да предвиди како би можела да изгледа иднината на Ковид-19, а појавата на варијанти на коронавирус, како што се делта и омикрон, ја помести насоката.

„Со промената на шемите на пренос, како што се појавиле варијантите, сега гледаме многу пообемно пренесување и многу порамномерно ширење на глобално ниво. Ова го отежнува прогласувањето крај на пандемијата“, рече Monto. „Бидејќи целата шема на експанзија е променета и можеби сè уште има џебови кои навистина не поминале низ брановите низ кои поминал остатокот од светот“.

„Повеќето респираторни вируси се сезонски“

Monto и другите лидери во јавното здравство предвидуваат дека светот во иднина би можел да го следи ширењето на вирусот САРС-КоВ-2, кој предизвикува ковид-19, на начин сличен на оној на сезонскиот грип.

„Немаме идеја дали ќе видиме таков сезонски модел со САРС-КоВ-2, но тоа нѐ потсетува дека повеќето од нашите респираторни вируси почнуваат да се однесуваат сезонски“, рече Monto.

„Постои преседан за многу сезонски модел за некои од коронавирусите кои ги заразиле луѓето“, додаде тој. „Дали САРС-КоВ-2 ќе се однесува така, не знаеме, но тоа нѝ дава барем едно сценарио дека би можел да се однесува така“.

Како што рече Monto, треба да почекаме да дознаеме како може да изгледа ендемската фаза на коронавирусот. Ендемија значи дека болеста е постојано присутна кај населението, но не погодува на алармантна бројка на луѓе, како што обично се забележува во пандемијата.

Темпото зависи од вакцинацијата

Дури и на почетокот на 2020. година, додека пандемијата само се интензивираше, претставниците на Светската здравствена организација предвидоа дека новиот коронавирус „може да стане уште еден ендемичен вирус во нашите заедници“ и никогаш нема да исчезне.

„Кога размислувате за пандемии, вие сте во фаза на пандемија, а потоа имате фаза на забавување, потоа фаза на контрола, а потоа се надеваме дека ќе имате елиминација, а можеби и искоренување“, изјави д-р Anthony Fauci, директор на Националниот институт за алергија и заразни болести, пред Комитетот на американскиот Сенат за здравство, образование, труд и пензии на сослушувањето во ноември.

„Се надеваме дека ќе го постигнеме на толку ниско ниво што, иако не е целосно елиминиран, нема големо влијание врз јавното здравје или на начинот на кој ги водиме своите животи“, рече Fauci. „Значи, ако вакцинираме повеќе луѓе на глобално ниво и вакцинираме повеќе луѓе веднаш, се надеваме дека во разумен временски период ќе дојдеме до точка кога бројот на заразени повремено може да расте и опаѓа, но нема да доминира со нас како што функционира токму сега.”

И покрај тоа што расте бројот на случаи на „Ковид-19“, федералните здравствени власти на САД размислуваат како да го измерат крајот на пандемијата и како да продолжат да го следат коронавирусот штом ќе стане ендемичен.

Потребно е повеќе од 80 проценти имуни

“За да премине од пандемија во ендемија, нацијата мора да изгради имунитет на коронавирусот – што значи дека многу повеќе луѓе треба да се вакцинираат“, изјави за CNN во ноември д-р Philip Landrigan, педијатар и епидемиолог од Boston Collegea.

Околу 62% од вкупната популација на САД е целосно вакцинирана против Ковид-19. Уште помалку добиле дополнителна доза.

„Треба да постигнеме (вакцинирани) повеќе од 80%, можеби дури и 90% од населението мора да стекне имунитет или по инфекцијата или по вакцинацијата“, рече Landrigan, кој работи во CDC- 15 години.

За да го контролираме ширењето на вирусот на мали сипаници кај населението во САД, на пример, „моравме да ја подигнеме стапката на имунитет над 95%, па дури и тогаш имавме спорадични епидемии. Овие епидемии обично се случуваат кога имате група луѓе на одредена место кои не се имунизирани и наеднаш се внесува вирусот затоа што патникот дошол со вирусот – и бум, имате 20 случаи на сипаници во некој град“, рече Landrigan. „Но, тоа не е епидемија. Тоа е избувнување во позадина“.

Друга споредба би била грипот.

Мониторинг како кај грипот

CDC препорачува речиси сите постари од 6 месеци да се вакцинираат секоја година. Но, за време на сезоната на грип 2019.-2020. година, само половина од тие луѓе – 51,8% – го сториле тоа, според CDC. Агенцијата проценува дека грипот предизвика околу 12.000 до 52.000 смртни случаи секоја година помеѓу 2010. и 2020. година.

Коронавирусот досега уби повеќе од 800.000 луѓе во Соединетите држави. Во иднина, битката за освојување на вирусот секоја година би можела многу да личи на годишна борба против грип.

„Размислувавме многу за тоа како изгледа ендемската фаза и податоците што треба да ги собереме во таа фаза. Се разбира, во моментов собираме податоци за случаи, хоспитализации, смртни случаи“,рече директорката на CDC, д-р Rochelle Walensky на сослушувањето на комисијата во Сенатот во ноември. „Прашањето е: кои ќе бидат нашите најдобри показатели во иднина? И веројатно моделирање базирано на грип.“

CDC соработува со здравствени одделенија, лаборатории, болници и даватели на здравствени услуги за да ги следат дијагностицираните случаи на грип, да утврдат кои вируси на грип циркулираат и да го измери влијанието што овие вируси го имаат врз хоспитализацијата и смртните случаи.

Една идеја е дека кога коронавирусот ќе стане ендемичен, може да се користи сличен систем за надзор за следење на патогените.

Подготовка на системот

„Ние би можеле да се справиме со случаи како што правиме со сезонскиот грип, каде што можеме да кажеме дека знаеме дека ќе видиме многу случаи во зимска сезона, и можеме да го имаме вистинскиот персонал, да ги имаме подготвени соодветните резерви и подготвени сме да се справиме со него, за разлика од налетите со кои се соочуваме овде“, изјави за CNN во ноември д-р Stephen Parodi, национален лидер за заразни болести за Kaiser Permanente.

„Колкав е нашиот капацитет на кревети на интензивна нега? Кои се нашите синџири на снабдување што нѝ се потребни за да обезбедиме грижа за пациентите? Имаме ли доволно лекови?“, рече Parodi. “Имаме уште многу работа за да стигнеме таму каде што сакаме да бидеме и мислам дека оваа транзиција ќе ја видиме во текот на 2022. година. Но, за некои области, каде што имунитетот е помал, процесот ќе трае подолго“.

Дури и грипот е непредвидлив, а лекарите го гледале многу низ годините. „Знаеме дека ќе има случаи“, рече Monto. „Веќе имавме искуство со пандемии на грип. Значи, знаеме како тие обично се однесуваат. Ова е ситуација што се развива со сосема нов патоген“.

Омикрон и ризикот од хоспитализација

Ризикот од хоспитализација со варијантата на коронавирус омикрон претставува само една третина од ризикот од варијантата делта, според британската анализа на повеќе од милион случаи од двата типа во последните неколку недели.

Велика Британија се соочува со зголемување на случаите на Ковид-19 поради многу заразната варијанта омикрон, со рекордни дневни 189.846 случаи пријавени во петокот. Иако приемите во болница почнале да растат, владата рече дека верува дека новата варијанта е поблага од делта. Бројот на пациенти на кои им е потребен респиратор е генерално стабилен во декември, за разлика од претходните пикови на пандемијата.

Анализата ја објави Британската агенција за здравствена безбедност (UKHSA) во соработка со Одделот за биостатик на Универзитетот во Кембриџ. Тие анализирале 528.176 случаи на омикрони и 573.012 делта.

Тие откриле дека вакцините добро функционираат против варијантата омикрон.

„Во оваа анализа, ризикот од хоспитализација е за 81 отсто помал по третата доза во споредба со невакцинираните случаи на инфекција со омикрон“, соопшти UKHSA.

Охрабрувачки знаци

Susan Hopkins, главен здравствен советник во UKHSA, рече дека анализата е во согласност со другите охрабрувачки знаци поврзани со варијантата омикрон, но исто така нагласи дека здравствениот систем сè уште може да се најде во неволја со толку висока стапка на заразност.

„Прерано е да се донесат дефинитивни заклучоци за сериозноста“, рече таа, додавајќи дека веројатно ќе има значителен притисок врз здравствениот систем во наредните недели.

Податоците од петокот покажуваат дека 12.395 пациенти во болниците во Англија боледуваат од Ковид, додека во четвртокот имало 11.542, сепак, ова е многу пониско од врвот минатиот јануари кога имало 34.000 пациенти во болниците.