Научниците велат дека луѓето во овие региони во Турција и Сирија треба да се подготват за повеќе земјотреси и последователни потреси, како и за влошување на времето.
Разорен земјотрес со јачина од 7,8 степени по Рихтер вчера во раните утрински часови ја погоди југоисточна Турција и делови од Сирија. Се знае дека повеќе од 5.000 луѓе ги загубиле животите, а илјадници други се повредени. По ова следеше уште еден земјотрес со јачина од 7,5 степени по Рихтер, приближно девет часа подоцна, а сеизмолошките служби забележаа повеќе од 200 последователни потреси.
Епицентарот на разорниот земјотрес бил на 26 километри источно од градот Нурдаги во турската провинција Газиантеп, на длабочина од 17,9 километри. Подоцнежниот земјотрес со јачина од 7,5 степени бил на околу 4 километри југоисточно од Екинозу во провинцијата Кахраманмараш.
Сите горенаведени настани ги израмнија зградите со земја, а спасувачките служби треба да копаат бетонот за да дојдат до преживеаните. Најлошото е што се очекува бројот на жртвите да продолжи да расте.
Научното списание Nature разговараше со четворица научници за сеизмичноста на регионот и за тоа како би можеле да изгледаат следните неколку денови во регионот.
„Турција се движи кон запад околу два сантиметри годишно“
Поголемиот дел од Турција лежи на Анадолската плоча помеѓу два големи раседи, северно-анадолскиот расед и источно-анадолскиот расед. Тектонската плоча што ја носи Арабија, вклучително и Сирија, се судира на север со јужниот раб на Евроазија и ја принудува Турција да биде турната на запад, објаснува David Rothery, геонаучник од Отворениот универзитет во Велика Британија.
„Турција се движи кон запад околу два сантиметри годишно по раседот Источна Анадолија. Половина од должината на овој расед сега е осветлена од земјотреси“, истакнува Rothery.
Seyhun Puskulcu, сеизмолог и координатор на Турската фондација за земјотреси со седиште во Истанбул, вели дека луѓето во Турција се добро свесни за нивната ранливост на земјотреси.
Ова не е изненадување, вели Puskulcu, кој минатата недела ги посети градовите Адана, Тарсус, Мерсин и западна Турција, одржувајќи работилници за подигање на јавната свест за земјотресите.
Зградите во Турција и Сирија се исклучително ранливи на земјотреси, а војната во Сирија ги влоши работите
Луѓето кои умираат во земјотреси често завршуваат трагично поради паѓање на тули и ѕидови. Според Американскиот геолошки институт, населението на јужна Турција живее во структури кои се исклучително ранливи на земјотреси, со неармирани ѕидови од тули и ниски бетонски рамки.
Во една студија објавена во март 2022 година во научното списание Soil Dynamics and Earthquake Engineering, Arzu Arslan Kelam од Техничкиот универзитет на Блискиот Исток во Анкара и неговите колеги сугерираат дека центарот на Газиантеп потенцијално ќе претрпи умерена до тешка штета од земјотрес со јачина од 6,5 степени.
Причината за ваквата проценка е затоа што најголемиот дел од постоечките објекти се конструкции од ниски градби, изградени многу блиску една до друга.
Во 1999 година, земјотрес со јачина од 7,4 степени според Рихтеровата скала ја погоди областа на 11 километри југоисточно од Измит, Турција, при што загинаа повеќе од 17.000 луѓе, а повеќе од 250.000 луѓе останаа без покрив над главата.
-
По тој трагичен настан, турската влада воведе нова градежна регулатива и задолжителен систем за осигурување од земјотреси.
Сепак, многу од зградите погодени од овој разорен нов земјотрес се изградени пред 2000 година, вели Mustafa Erdik, градежен инженер од турскиот универзитет Богазичи.
Во Сирија ситуацијата е уште полоша бидејќи 12-годишната војна таму ги десеткуваше градежните стандарди. Турскиот земјотрес ги погоди и северозападните региони на Сирија, а како резултат на тоа се урнаа згради во Алепо и Идлиб.
Зградите оштетени од војната во Сирија, кои беа обновени, беа реновирани со неквалитетни материјали или она што беше достапно, вели Rothery.
Можеби полесно се уривале отколку работите што биле изградени по малку повисоки трошоци. Допрва треба да дознаеме, додава британскиот геонаучник.
Што доаѓа следно?
Научниците велат дека луѓето во овие региони во Турција и Сирија треба да се подготват за повеќе земјотреси и последователни потреси, како и за влошување на времето.
Можноста за големи последователни потреси да предизвикаат уште поголема штета ќе трае со недели и месеци, вели Ilan Kelman од Универзитетскиот колеџ во Лондон (UCL), научник кој ги проучува катастрофите и здравјето.
Тој додаде дека временските прогнози предвидуваат температури под нулата, што е многу лошо за луѓето затрупани под урнатините кои чекаат спас бидејќи би можеле да замрзнат до смрт.
Значи, опасностите продолжуваат, заклучи Kelman.
