Добитничката на Нобеловата награда за медицина од 2009 година, д-р Елизабет Блекбурн, порачува дека лошото здравје не е само прашање на наследство или несреќни околности.
Според неа, во најголем дел од случаите, начинот на исхрана и животниот стил имаат пресудна улога во развојот на хроничните болести.
Генетиката учествува со најмногу 20 проценти
Експертите проценуваат дека генетските фактори се одговорни за предвремена смрт во 10 до 20 проценти од случаите.
„Останатото зависи од вашата исхрана и начин на живот. Типичната современа исхрана е еден од главните фактори за хронични болести и предвремена смрт. Долгиот и здрав живот во голема мера е прашање на избор“, истакнува Блекбурн.
Секојдневни навики што прават разлика
Пушите ли? Се движите ли доволно? Престанувате ли да јадете кога сте сити или продолжувате додека не ја испразните чинијата?
Според Блекбурн, токму овие секојдневни одлуки го обликуваат здравјето на долг рок.
Клучни препораки:
- Престанете да пушите
- Избегнувајте прејадување
Практикувајте најмалку 30 минути умерена физичка активност дневно (и пешачењето се смета)
Зголемете го внесот на овошје, зеленчук и интегрални житарки, а намалете го месото
Според неа, ваквите промени можат значително да го намалат ризикот од дијабетес, срцев удар, мозочен удар и одредени видови рак.
Откритието за теломерите – зошто е важно?
Блекбурн ја доби Нобеловата награда за откривањето на теломерите – заштитни „капачиња“ на краевите на хромозомите.
Во секоја клетка има 46 хромозоми, а на нивните врвови се наоѓаат теломери. При секоја клеточна делба, тие постепено се скратуваат. Кога целосно ќе исчезнат, клетката повеќе не може да се дели и умира. Скратувањето на теломерите е поврзано со стареењето и развојот на болести.
Истражувања покажале дека промена на начинот на исхрана кон растителна, во комбинација со редовна физичка активност, може позитивно да влијае врз должината на теломерите во релативно краток временски период. Наспроти тоа, кај лицата кои не направиле промени, теломерите очекувано се скратувале со возраста.
Најчести причини за смрт во современиот свет
Меѓу водечките причини се:
- Срцеви заболувања
- Мозочен удар
- Алцхајмерова болест
- Рак на белите дробови
Според истражувањата, балансирана исхрана базирана претежно на растителни намирници може значително да го намали ризикот од овие состојби.
Каква исхрана препорачува Блекбурн?
За подолг и поздрав живот, таа препорачува секојдневно внесување на:
- Зеленчук
Брокула, зелка, карфиол, прокељ, ротквици, репа, спанаќ, блитва, зелена салата, тиквички, пиперки, моркови, домати, лук, кромид и други сезонски видови. - Мешунки
Грав, леќа, наут, соја, тофу, хумус. - Овошје и бобинки
Јаболка, круши, цитрусно овошје, банани, калинки, боровинки, малини, цреши и друго сезонско овошје. - Јаткасти плодови и семиња
Бадеми, ореви, кикирики и една лажица ленено семе дневно. - Интегрални житарки
Леб, тестенини и снегулки од цело зрно. - Зачини и вода
Куркума (околу четвртина лажичка дневно) и најмалку пет големи чаши вода дневно.
Заклучок
Пораката на д-р Блекбурн е јасна: умерена физичка активност и претежно растителна исхрана можат значително да го намалат ризикот од најчестите хронични заболувања.
Изборот, како што вели таа, го правиме секој ден – на трпезата и во секојдневните навики.
