Стравувањата од таканаречениот „Голем“ – катастрофален земјотрес што би можел да предизвика огромни разурнувања во Калифорнија – повторно се актуелизираа по ново истражување на научници од САД и Швајцарија.
Според нивната студија, јужниот дел од раседот Сан Андреас достигнал највисоко ниво на стрес во последните илјада години, а поминале повеќе од 160 години од последниот голем земјотрес во овој регион.
Сан Андреас минува покрај најголемите градови во Калифорнија
Раседот Сан Андреас е долг околу 1.300 километри и се смета за еден од најопасните во светот. Тој поминува низ голем дел од Калифорнија и се протега во близина на Лос Анџелес и Сан Франциско.
Особено внимание привлекува делот каде што Сан Андреас се приближува до раседот Сан Хасинто, во близина на Лос Анџелес.
Токму таму научниците забележале загрижувачки нивоа на акумулиран подземен притисок.
„Стресот во целиот регион е на историски високо ниво, а поминале повеќе од 160 години од последното големо пукање на раседот. Системот се наоѓа во критично напрегната состојба“, изјави Лилијан Буркхард од Универзитетот на Хаваи во Маноа.
Нема предвидување за непосреден земјотрес, но ризикот останува
Авторите на студијата нагласуваат дека нивните резултати не значат дека катастрофален земјотрес е неизбежен.
Сепак, предупредуваат дека евентуален силен потрес би можел сериозно да ги погоди најгусто населените делови на Јужна Калифорнија, вклучувајќи ги Лос Анџелес, Сан Бернардино, Риверсајд и долината Коачела.
Претходни анализи покажаа дека постои 99 отсто веројатност во следните две децении Калифорнија да биде погодена од земјотрес со магнитуда поголема од 6,7 степени.
Според Геолошкиот завод на САД (USGS), силен потрес во областа на Лос Анџелес би можел да предизвика стотици жртви и штета од околу 200 милијарди долари.
Рекорден притисок под земјата
Научниците утврдиле дека дел од јужниот Сан Андреас моментално е изложен на притисок од 2,8 мегапаскали, што одговара на вредностите забележани пред некои од најсилните земјотреси во изминатите илјада години.
Уште поголем притисок е измерен на соседниот расед Сан Хасинто, каде што нивото достигнало 3,6 мегапаскали – највисока вредност во периодот опфатен со истражувањето.
Експертите објаснуваат дека енергијата се акумулира со текот на времето бидејќи Пацифичката и Северноамериканската тектонска плоча постојано се движат, но триењето ги држи „заклучени“.
Кога притисокот ќе стане преголем, доаѓа до ненадејно ослободување на енергијата во форма на земјотрес.
„Порта“ што може да предизвика уште поголема катастрофа
Раседите Сан Андреас и Сан Хасинто се среќаваат кај превојот Кахон, место што научниците го опишуваат како „порта“ низ која потресот може да премине од еден расед на друг.
Според Буркхард, високото ниво на стрес кај двата раседи ја зголемува можноста иден земјотрес да започне на едниот, а потоа да се прошири и на другиот.
„Тоа би можело да создаде една многу поголема катастрофа наместо два одделни настани“, предупредува таа.
Сепак, научниците нагласуваат дека станува збор за сценарија и проценки, а не за предвидување кога точно би можел да се случи земјотрес.
Илјада години податоци вклучени во моделот
Студијата, објавена во списанието Journal of Geophysical Research: Solid Earth, се базира на детален компјутерски модел кој ги симулира движењата на тектонските плочи.
Во анализата биле вклучени податоци од последните илјада години, добиени преку радиојаглеродно датирање и анализа на прстените на дрвјата, кои претставуваат природен запис за минатите земјотреси.
Катастрофално сценарио: 1.800 загинати и штета од 200 милијарди долари
Проценките на USGS и иницијативата Great California ShakeOut предвидуваат дека земјотрес со магнитуда од 7,8 степени по раседот Сан Андреас би можел да предизвика околу 1.800 смртни случаи и повеќе од 50.000 повредени.
Материјалната штета би можела да достигне околу 200 милијарди долари.
Последниот голем потрес бил пред повеќе од 160 години
Последното големо пукање на јужниот дел од раседот Сан Андреас се случило на 9 јануари 1857 година, за време на земјотресот во Форт Техон.
Оттогаш поминале повеќе од 160 години, што дополнително ја објаснува загриженоста кај научниците и вниманието што го предизвика најновата студија.
Иако никој не може да предвиди кога ќе се случи следниот голем земјотрес, експертите предупредуваат дека Калифорнија мора да остане подготвена за сценарио кое со децении е познато како „Големиот“.
