Откривањето на 77 тела во масовна гробница од раното железно време во Србија ја менува досегашната слика за овој историски период и отвора сериозни прашања за природата на насилството во тогашна Европа.
Археолошкото наоѓалиште Гомолава, лоцирано покрај реката Сава, во близина на Хртковци, крие докази за масовно убиство, а не за епидемија – како што претходно се претпоставувало. Во заедничка јама биле пронајдени посмртни останки на 77 лица, претежно жени и деца, со јасни траги на насилна смрт.
ДНК анализата ја исклучи можноста за пандемија
Студијата објавена на 23 февруари во списанието Nature Human Behaviour вклучува биоархеолошки, генетски и изотопски анализи. Истражувачите не пронашле докази за присуство на заразни агенси, што ја отфрла теоријата за смрт од болест.
Коавторката на трудот, биоархеологот Линда Фибигер од Универзитетот во Единбург, изјави дека обемот и селективноста на насилството се без преседан за археолошките истражувања на овој период.
Две третини од жртвите биле деца
Од 77 анализирани лица, две третини биле деца или адолесценти. Од 72 лица кај кои можел да се утврди полот, 51 биле жени или девојчиња. Освен една мајка со нејзините две ќерки, не биле утврдени други семејни врски меѓу жртвите.
Изотопските анализи покажуваат дека дел од жените пораснале во близина на Гомолава, но значителен број потекнувале од подалечни региони, надвор од Карпатскиот басен.
Тешките повреди, особено на черепите, укажуваат на намерни, смртоносни удари. Ваквата бруталност, насочена претежно кон жени и деца, се смета за невообичаена за регионот и времето.
Антропологот Марио Новак од Институтот за антрополошки истражувања во Загреб, кој не учествувал во истражувањето, изјавил дека вообичаено во тој период жените и децата биле заробувани за откуп или принудна работа, а не масовно убивани. „Во дваесет години истражување, не сум видел ништо слично“, посочил тој за Nature.
Повик за претпазливост во толкувањето
Средината на деветтиот век пред нашата ера во југоисточна Европа била период на интензивни миграции. Иако историчарите претпоставуваат дека постоеле тензии меѓу мобилните и населени заедници, материјалните докази досега биле ограничени.
Археологот Хауард Вилијамс од Универзитетот во Честер повика на внимателност при интерпретацијата на наодите, но истакна дека насилството врз основа на пол има вознемирувачки паралели и во современиот свет.
Сличен став изнесе и Катарина Ребеј-Солсбери од Универзитетот во Виена, која оцени дека откритието нуди важен увид во родовите структури во минатото и нивната долгорочна еволуција.
Иако сторителите остануваат непознати, масовната гробница кај Гомолава сведочи за длабока нестабилност и насилни конфликти во Европа во раното железно време.
