ДАЛИ ЌЕ ЗАВРШИМЕ КАКО МАРС ? Внатрешноста на Земјата се лади побрзо отколку што се мисли

966

Единствената добра вест, ако може така да се нарече, е дека порано би можело да ни дојде до главата глобалното затоплување или Сонцето, но не смееме да ја исклучиме ниту оваа нова закана.

Земјата настанала пред 4,5 милијарди години, од вжештена маса на карпи кои орбитирале околу Сонцето. Оттогаш, внатрешноста полека се лади.

Како што површинските и атмосферските температури осцилираат во текот на еоните (и да, тие надворешни температури моментално се зголемуваат), стопената внатрешност – срцето на нашата планета – постојано се лади. И тоа навистина влијае на нас кои сме на површината.

Динамото на Земјиното магнетно поле

Ротирачкото, конвекционално динамо длабоко во Земјата е она што создава огромно магнетно поле, невидлива структура која го штити нашиот свет од сончевото зрачење и му овозможува на животот да напредува. Покрај тоа, се верува дека конвекцијата на обвивката, тектонската активност и вулканизмот помагаат да се одржи животот преку стабилизирање на глобалните температури и јаглеродните циклуси.

Бидејќи внатрешноста на Земјата сè уште се лади и ќе продолжи да се лади, тоа значи дека внатрешноста на крајот ќе се стврдне и геолошката активност ќе престане, што може да ја претвори Земјата во пуста карпа, слична на Марс или Меркур. Новото истражување открило дека тоа ќе се случи уште порано отколку што очекувале, пренесува Science alert.

Минералот драстично го менува „однесувањето“

Клучот може да биде минералот на границата помеѓу надворешното јадро на Земјата од железо и никел и долната обвивка од стопената течност над неа. Овој граничен минерал се нарекува бриџманит, а колку брзо ја спроведува топлината влијае на тоа колку брзо топлината од јадрото влегува во обвивката.

Одредувањето на оваа стапка не е толку едноставно како тестирањето на спроводливоста на бриџманитот под контролирани услови. Топлинската спроводливост може да варира во зависност од притисокот и температурата, кои се многу различни длабоко во нашата планета.

За да се надмине оваа тешкотија, тим на научници предводен од планетарниот научник Motohiko Murakami од ETH Zurich, Швајцарија, зрачи еден кристал бриџманит со пулсни ласери итовремено зголемувајќи ја неговата температура до 2440 Келвини и притисокот до 80 гигапаскали, блиску до она што знаеме за условите во дониот дел на обвивката – до 2630 келвини и 127 гигапаскали притисок.

„Овој систем за мерење ни овозможува да покажеме дека топлинската спроводливост на бриџманитот е околу 1,5 пати поголема од претпоставената“, рече Murakami.

За возврат, тоа значи дека протокот на топлина од јадрото кон обвивката е поголем отколку што мислиме – и, според тоа, дека брзината со која внатрешноста на Земјата се лади е поголема отколку што мислиме.

Нова перспектива на Земјината динамика

И процесот може да се забрза. Кога се лади, бриџманитот се претвора во друг минерал наречен пост-перовскит, кој е уште потермички спроводлив и затоа би ја зголемил стапката на загуба на топлина од јадрото во обвивката.

„Нашите резултати би можеле да ни дадат нова перспектива за еволуцијата на динамиката на Земјата“, рече Murakami. „Тие сугерираат дека Земјата, како и другите карпести планети Меркур и Марс, се лади и станува неактивна многу побрзо од очекуваното.

За тоа колку точно брзо, не е познато. Ладењето на целата планета не е нешто што добро го разбираме. Марс се лади малку побрзо бидејќи е значително помал од Земјата, но има и други фактори кои можат да играат улога во тоа колку брзо се лади внатрешноста на планетата.

На пример, распаѓањето на радиоактивните елементи може да генерира доволно топлина за да се одржи вулканската активност. Таквите елементи се еден од главните извори на топлина во обвивката на Земјата, но нивниот придонес не е добро разбран.

Можеби глобалното затоплување попрво ќе не уништи, Сонцето …

„Сè уште не знаеме доволно за настани како овој за да го одредиме нивното време“, рече Murakami.

Сепак, ова е малку веројатно да биде брз процес во човечки размери. Всушност, можно е Земјата да стане непогодна за живеење со други механизми многу пред тоа. Значи, можеби ќе имаме малку време да работиме на проблемот за да го разбереме.