Едно ново американско истражување откри детали за настанот што го предизвикал изумирањето на диносаурусите и го создал најразорното цунами во историјата на Земјата.
Астероидот кој ја удрил Земјата пред 66 милиони години и ги убил диносаурусите предизвикал и огромно цунами со бранови високи до 4,5 километри во Мексиканскиот залив. Една нова научна студија исто така открива дека водите на тоа цунами обиколиле половина од светот.
Американските научници откриле докази за споменатото монументално цунами откако ги анализирале јадрата од повеќе од 100 локации ширум светот и создале дигитални модели на монструозните бранови кои биле создадени откако астероидот удрил на полуостровот Yucatán во Мексико.
Истражување на цунамито по катаклизмичниотн удар
Ова цунами било доволноо силно за да ги наруши и еродира седиментите во океанските басени на половина пат околу светот, рече водечкиот автор на студијата Molly Range, која ја спроведе студијата за моделирање за нејзината магистерска теза на Катедрата за науки за Земјата и животната средина на Универзитетот во Michigan.
Истражувањето за цунамито од 1,6 километри, претходно претставено на годишниот состанок на Американската геофизичка унија во 2019 година, е објавено во вторникот во научното списание AGU Advances.
Range го истражувала патувањето на цунами веднаш по ударот на астероидот. Врз основа на претходните наоди, нејзиниот тим создал модел на астероид кој бил со дијаметар од 14 километри и патувал со 43.500 km/h (35 пати поголема од брзината на звукот) кога удрил во Земјата. По ударот на астероидот, многу форми на живот на Земјата исчезнале; диносаурусите кои не летале изумреле (денес преживуваат само птиците, кои се живи диносауруси) и околу три четвртини од сите растителни и животински видови биле избришани од тој катаклизмичен настан.
Научниците се свесни за многу од разорните ефекти на астероидите, како што се предизвикување масивни пожари кои ги проголтале животните и распрскување на карпите богати со сулфур, што пак довело до смртоносен кисел дожд и продолжено глобално ладење.
Анализа на пограничните области
За да дознаат повеќе за цунамито што следел по ударот на апокалиптичниот астероид, Range и нејзините колеги ја анализирале геологијата на Земјата, успешно анализирајќи 120 „гранични делови“ или морски седименти што постоеле непосредно пред или по настанот на масовно истребување што го означи крајот на праисторијскиот период на креда.
Наведените гранични делови се совпаѓаат со предвидувањата на висината на бранот и моделот на патување направени од Range и нејзиниот тим. Почетната енергија од ударното цунами била до 30.000 пати поголема од енергијата ослободена од цунамито од земјотресот во Индискиот Океан во декември 2004 година, во кој загинаа повеќе од 230.000 луѓе, открија американските научници.
48 часа од апокалипсата
Откако астероидот удрил во Земјата, тој создадл кратер широк 100 километри и исфрлил густ облак од прашина и саѓи во атмосферата. Само 2,5 минути по ударот, завесата од исфрлениот материјал го турнала водениот ѕид нанадвор, создавајќи бран висок дури 4,5 километри, кој се урнал кога исфрлениот материјал паднал назад на Земјата, покажала гореспоменатата симулација.
По 10 минути, цунами бран висок 1,5 километри и околу 220 километри оддалечен од местото на ударот го зафатил заливот во сите правци. Еден час по ударот, цунамито го напуштил Мексиканскиот Залив и се упатил кон северот на Атлантскиот Океан. Четири часа по ударот на астероидот, цунамито поминало низ Централноамериканскиот морски пат, премин што во тоа време ги делел Северна и Јужна Америка и навлегол во Тихиот Океан.
Ден по ударот на астероидот, брановите патувале низ поголемиот дел од Тихиот и Атлантикот, а 48 часа по ударот навлегле во Индискиот Океан од двете страни, допирајќи ги поголемиот дел од светските брегови.
По ударот, цунамито со голема брзина се проширил главно на исток и североисток, во северниот дел на Атлантскиот Океан, како и на југозапад преку споменатиот Централноамерикански морски пат, кој се влева во јужниот дел на Тихиот Океан. Водата патувала толку брзо во овие области што веројатно ја надминала брзината што може да ги еродира ситнозрнестите седименти на морското дно.
Ретки региони на Земјата имале „среќа“
Другите региони во голема мера го избегнале разорниот ефект на цунамито, вклучително и Јужниот Атлантик, Северниот Тихи Океан, Индискиот Океан и она што сега е Средоземно Море, покажале моделите на Range и нејзиниот тим. Американските научници дури пронашле изложени наслаги од карпи од ударот на Северните и Јужните острови во источен Нов Зеланд, на повеќе од 12.000 километри од кратерот Chicxulub во Мексико.
Тие првично мислеле дека споменатите наоѓалишта се резултат на локална тектонска активност, но поради нивната старост и местоположба на моделираната рута на цунами, ги припишувале на масивните бранови на цунамито.
„Чувствуваме дека овие наслаги ги забележуваат ефектите од ударното цунами и ова е можеби најелоквентната потврда за глобалното значење на овој настан“, рече Range.
Недостасуваат проценки за поплави
Иако моделите не ги процениле поплавите на крајбрежјето, тие откриле дека отворените океански бранови во Мексиканскиот залив би надминале 100 метри, додека брановите што ќе стигнат до брегот на северниот дел на Атлантскиот Океан и делови од брегот на Тихиот Океан во Јужна Америка би надминале 10 метри во височина.
Во зависност од геометријата на брегот и брановите кои напредуваат, повеќето крајбрежни региони би биле потопени и до одреден степен еродирани. Секое историски документирано цунами е блед во споредба со таков глобален настан, напишаа авторите на студијата.
БОНУС ВИДЕО
