Истражувачите за првпат директно го набљудуваа создавањето на нова океанска кора, откако во Индискиот Океан се отвори морското дно и магма се издигна од внатрешноста на Земјата. Откритието претставува значаен пробив во разбирањето на тектонските процеси.
Поголемиот дел од Земјината кора се создава длабоко под океаните, долж средноокеанските гребени, каде што тектонските плочи постепено се раздвојуваат. Досега овој процес никогаш не бил директно забележан, но научниците конечно успеале да го документираат во реално време.
Истражувањето е спроведено на Југоисточниот Индиски Гребен, меѓу Австралија и Антарктикот, а резултатите се објавени во научното списание Nature.
Подводна опсерваторија го фати историскиот момент
Во февруари 2024 година, тим предводен од морскиот геофизичар Жан-Ив Ројер од Францускиот национален центар за научни истражувања поставил подводна опсерваторија со автономни сензори за да го следи движењето на океанското дно.
Само два месеци подоцна, инструментите регистрирале редок геолошки настан – морското дно ненадејно пукнало, овозможувајќи магмата да се издигне кон површината и да создаде нов слој океанска кора.
Настан што се случува еднаш на неколку децении
Во период од само 16 дена, огромни количини магма продреле низ пукнатините во кората. Според научниците, во помалку од два часа биле вбризгани околу 150 милиони кубни метри магма.
Овој процес предизвикал серија земјотреси, активирал стари раседи и довел до брзо слегнување на морското дно.
„Никогаш не очекувавме да бидеме сведоци на толку голем настан. Наместо поместување од неколку сантиметри, измеривме движења од неколку метри“, изјавил Ројер.
Половина милион пати побрзо од просечното движење
Во својот најинтензивен момент, тектонските плочи се раздвојувале со брзина од околу 5 сантиметри во минута – речиси 500.000 пати побрзо од нивната просечна годишна стапка на движење.
Научниците сметаат дека ваквите драматични „квантни“ настани се случуваат приближно еднаш на секои 30 до 60 години, кога се ослободува тектонската енергија што се акумулирала со децении.
Решена долгогодишна научна мистерија
Откритието помогнало да се реши и долгогодишна геофизичка загатка. Досегашните мерења покажувале дека тектонските плочи се движат побрзо отколку што можело да се објасни само со регистрираните земјотреси.
Новите податоци покажуваат дека најголемиот дел од движењето се случува тивко, без силни сеизмички бранови, процес познат како асеизмичко поместување.
Нов поглед кон внатрешноста на Земјата
Истражувачите оценуваат дека ова е првото директно сведоштво за создавање на нова океанска кора и дека ќе овозможи попрецизни модели за разбирање на тектонските процеси.
Според нив, ваквите набљудувања отвораат ново поглавје во морската геофизика и ќе помогнат подобро да се разбере како Земјата постојано ја обновува својата површина длабоко под океаните.
