Нобеловецот по физика Дејвид Грос испрати сериозно предупредување за иднината на човештвото, оценувајќи дека светот би можел да се соочи со егзистенцијална катастрофа во следните 35 години.
Грос, добитник на Нобеловата награда во 2004 година, смета дека заканата од нуклеарна војна останува една од најголемите опасности за цивилизацијата.
Ризикот од нуклеарен конфликт расте
Во интервју за Live Science, тој посочи дека и по завршувањето на Студената војна се проценувало дека шансата за нуклеарна војна изнесува околу еден процент годишно.
Според него, денес ризикот е уште поголем.
„Верувам дека таа проценка сега е поблиску до два проценти годишно. Тоа значи еден од 50 секоја година“, изјави Грос.
Со таква пресметка, според математички модел на веројатност, очекуваниот временски хоризонт за голема катастрофа би бил околу 35 години.
Светот е понестабилен од порано
Грос предупредува дека глобалната безбедносна состојба значително се влошила во последните децении.
Тој укажува на војната во Европа, растечките тензии околу Иран, како и кризите меѓу Индија и Пакистан.
Дополнителен проблем, според него, е фактот што денес постојат девет нуклеарни сили, што ја прави ситуацијата многу покомплексна отколку во времето на биполарниот светски поредок.
Сè помалку договори за оружје
Научникот потсетува дека во последните години нема значителен напредок во контролата на нуклеарното оружје.
Последниот голем договор меѓу САД и Русија – New START, потпишан во 2010 година – истече на 5 февруари 2026 година.
Со тоа, предупредува тој, дополнително се ослабува глобалната безбедносна архитектура.
Вештачката интелигенција како нов ризик
Освен нуклеарното оружје, Грос предупредува и на сè поголемата улога на автоматизацијата и вештачката интелигенција во воените системи.
Според него, идните конфликти би можеле да вклучуваат системи што носат одлуки побрзо отколку што човек може да реагира.
„Ќе биде многу тешко да се спротивставиме на носење одлуки од страна на вештачката интелигенција, затоа што таа работи многу брзо“, вели Грос.
Тој потсетува и дека ваквите системи не се непогрешливи и можат да создадат неточни проценки или грешки.
Прашањето за опстанокот повторно е актуелно
Грос се осврна и на познатото прашање на физичарот Енрико Ферми – зошто не гледаме други напредни цивилизации во вселената.
Едно од можните објаснувања, според оваа идеја, е дека технолошки напредните цивилизации се уништуваат себеси пред да достигнат долгорочен опстанок.
Има ли надеж?
И покрај мрачните проценки, Грос смета дека иднината не е однапред одредена.
Тој потсетува дека човештвото и претходно успевало да реагира на глобални закани преку јавен притисок, дипломатија и научни предупредувања.
„Ние ги создадовме; можеме и да ги запреме“, порача тој, мислејќи на нуклеарните закани.
Неговите зборови доаѓаат во време на сериозни геополитички тензии, кога прашањето за долгорочниот опстанок на човештвото повторно станува тема од глобално значење.
