Изненадувачки, органот од кој потекнува теоријата на релативноста тежел само 1.230 грама, што е помалку од мозокот на просечен маж.
Еден од најголемите физичари во историјата, Albert Einstein, почина на 18 април 1955 година во болница во Princeton, универзитетски град во американската сојузна држава New Jersey, каде што живеел од 1933 година откако ја напуштил Германија.
Пред неговата смрт, Einstein промрморел неколку зборови на германски, земал два здив и умрел. Бидејќи дежурната медицинска сестра во болницата Princeton не зборувала германски, значењето на последните зборови на Einstein засекогаш се изгубило.
Синот на Einstein, Hans Albert, дал дозвола за обдукција, а патологот Thomas Harvey (1912 – 2007) отишол подалеку од едноставното идентификување на причината за смртта, руптура на аортата. Тој го изолирал мозокот на Einstein, а потоа го измерил и го фотографирал.
Сосема изненадувачки, органот од кој потекнува теоријата на релативноста тежел само 1230 грама, што е помалку од мозокот на просечен човек. По мерењето и фотографирањето, Harvey ја исекол „најважната сива материја на 20 век“ на 240 парчиња и ги складирал во формалин.
– Татко ми го има мозокот на Einstein – се фалел синот на Harvey во следните денови на училиште.
Albert Einstein бил кремиран на 20 април во Trenton во близок семеен круг, а еден ден подоцна Hans Albert од весник дознал дека мозокот на неговиот татко бил отстранет и складиран за истражување. Биле бесен затоа што не дал дозвола за таква постапка. Дополнително, неговиот татко побарал тој да биде кремиран без церемонија и неговата пепел да се расфрла во тајност за да се спречи местото да стане место за аџилак.
Сепак, Harvey го убедил Hans Albert да одобри истражување на мозокот на Einstein со надеж дека тоа ќе ја расветли „тајната на генијот“. Неколку месеци подоцна, Harvey бил отпуштен од болницата во Princeton: неговите објаснувања можеби го убедиле Hans Albert Einstein, но не и шефот на болницата. Напуштајќи го Princeton, Harvey со себе го зел „украдениот“ мозок на Einstein. Потоа со години внимателно ја носел теглата со мозок на гениј додека патувал по Америка.
По неколку години, мозокот на Einstein паднал во заборав додека во 1978 година, младиот новинар, Steven Levy, подоцна уредник во Newsweek и Wired, не се заинтересирал за него. Levy го посетил Harvey во неговиот нов дом во Wichita u Kansas и го интервјуирал за New Jersey Monthly. Приказната за „украдениот мозок на Einstein“ привлече и други медиуми, преку кои Harvey допре до научниците, нудејќи им „парчиња од мозокот на Einstein“ за проучување.
Според биографот на Einstein, Walter Isaacson, досега се објавени само три важни студии за неговиот мозок. Првата студија на тимот предводен од американскиот невролог Marian Diamond во 1984 година покажа дека мозокот на Einstein има многу поголем број на глијални клетки, кои служат како клетки за поддршка на невроните, во споредба со просечниот.
Според друга студија од 1996 година, мозокот на Einstein имал потенок церебрален кортекс и поголема густина на неврони. Конечно, канадските научници предводени од Sandra Witelson во 1999 година откриле дека париеталниот или темениот лобус на мозокот на Einstein е поголем од просекот, особено во областа одговорна за просторно расудување. Isaacson заклучил дека требало да се истражи умот на Einstein, а не неговиот мозок.
За мозокот на Einstein се напишани неколку книги, меѓу кои и “Possessing Genius: The Bizarre Odyssey of Einstein‘s Brain” од канадската научна новинарка Carolyn Abraham од 2004 година. Според Carolyn Abraham, патологот Thomas Harvey „имал големи професионални надежи за мозокот на Einstein“ и веројатно заклучил дека органот може да ја унапреди неговата кариера во медицината.
– Му ветив на Hans Albert дека ќе се грижам за мозокот на неговиот татко и нема да го експлоатирам ниту да го изложувам на јавноста – изјавил Thomas Harvey пред неговата смрт.
Како и да е, музејот Wellcome Collection во Лондон, кој поседува дел од мозокот на Einstein, го покажал на јавноста во 2012 година како дел од изложбата „Brains – The Mind as Matter“.
Бонус видео
