Брзото темпо на живот, постојаниот притисок на работа, дома и во општеството, како и низа други фактори доведуваат до тоа многу луѓе да чувствуваат дека не можат да се справат со секојдневните предизвици.
Како резултат на тоа, сè повеќе луѓе се вртат кон седативите и антидепресивите…
Во денешниот свет, луѓето сè повеќе и повеќе се подложни на стрес и анксиозност. Брзото темпо на живот, постојаниот притисок на работа, дома и во општеството, како и низа други фактори доведуваат до тоа многу луѓе да чувствуваат дека не можат да се справат со секојдневните предизвици.
Како резултат на тоа, сè повеќе луѓе се вртат кон лекови за смирување. Конкретно, граѓаните на Србија минатата година испиле вкупно 5,2 милиони пакувања со лекови за смирување (анксиолитици или седативи) и 2,14 милиони кутии антидепресиви, а што се крие зад оваа не толку нова појава за Љубовта и здравјето, раскажува лекарот по општа пракса. д-р Јелена Стојановиќ и кардиолог прим. д-р Живан Димитријевиќ од поликлиниката “Tectum”, како и психотерапевтот Татјана Фиревски Јовановиќ.
Природните ресурси се десет пати поскапи
Причината зошто Србите претпочитаат седативи можеби лежи во тоа што мораат да одат на психијатар за рецепт за антидепресиви, додека анксиолитици (седативи) може да препишуваат избрани лекари, како и лекари од други специјалности, најчесто кардиолози со хронична терапија, поради хипертензија. Сепак, често можете да ги набавите во аптеките без лекарски рецепт. Луѓето ги преземаат самоиницијативно, ги позајмуваат од роднини и пријатели. Ова, сепак, може да им создаде голем проблем – зависност.
– Една од причините зошто луѓето земаат премногу средства за смирување е стресот. Како општи лекари можеме да ги препишеме, но најмногу до три месеци, по што ни треба извештај од психијатар или невролог за нивната оправданост. Друго е да се препише заедно со интернистичка терапија (кардиолошка, ендокринолошка, за болки во грбот…) и да се продолжи со таа (седативна) терапија можеби без итна потреба – вели д-р Јелена Стојановиќ.
Високи мерки на претпазливост!
Овие лекови често имаат сериозни несакани ефекти, вклучувајќи зависност, поспаност, замор, развој на толеранција, губење на меморијата и многу повеќе, вели др. д-р Живан Димитријевиќ.
Да разјасниме, на пример „бромазепам“, кој е популарен кај народот, веќе по две недели предизвикува зависност. А докажано е дека „бенседин“, на пр. ако се зема редовно десет години, го намалува просечниот животен век за пет години. Седативите, исто така, го зголемуваат ризикот од деменција на долг рок, буквално убивајќи го невротрансмитерскиот систем на мозокот – вели нашиот соговорник.
Има и некои други решенија, некои лекови, кои не мора да се земаат со рецепт и кои имаат благо седативно дејство, а може да се набават во аптека со совет на фармацевт. Проблемот е што тие се десет пати поскапи од анксиолитиците.
– Претежно постарата популација е навикната на овие лекови, бидејќи со текот на времето се навикнуваш на нив, стануваш зависник, а потоа не можеш да живееш без нив. Затоа треба да се земаат на краток рок, а не да се зголемуваат дозите… Исто така, треба да се нагласи дека кога некој ќе дојде по анксиолитик, не мора да значи дека ќе го добие – вели д-р Стојановиќ.
Виновни се и лекарите и пациентите
Според зборовите на прим. Д-р Живан Димитријевиќ, кардиолозите често препишуваат седативи, бидејќи има состојби за кои тие се неопходни.
– На пример, нема нарушувања на срцевиот ритам без иритација на некој дел од нервниот систем. Во пракса не ги препишувам поради хипертензија, туку поради нарушување на ритамот и што поскоро ги „симнувам“. Во пракса тоа изгледа вака. Започнува со целосна доза, по проценка на лекарот, по две недели дозите се намалуваат, така што лекот целосно се прекинува по месец и половина. Но, знам дека има масовно препишување од кардиолози, кои ги држат пациентите на овие лекови со месеци и години, што не е во ред. Мислам дека и лекарите и пациентите се подеднакво виновни за ова. Лекарите се некритични, ги препишуваат рутински, додека некои пациенти знаат да бидат толку упорни да бараат „нешто за нервите“ што на лекарите им е полесно да кренат раце и да напишат препорака – објаснува кардиологот.
Внатрешна сила
Кога се чувствувате вознемирени или под стрес, земањето магично апче брзо ги ублажува симптомите. Сепак, ова е само привремено решение – вие не се занимавате со причината за проблемот, само со последиците.
– Ова се стресни времиња, низ целиот свет се случува злоупотреба на лекови за смирување, а тука има некои специфики. Кај нас тие се дополнително стресни затоа што ги напаѓаат сите нивоа – емотивно, рационално, когнитивно, бидејќи нелогичноста и глупоста ги има насекаде – вели Татјана Фиревски Јовановиќ.
Според неа, по седативи посегнуваат и младите (до 40 години), почесто жените. Најлесно им е да голтнат нешто за да не се нервираат, да би можеле да спијат и утредента да функционираат…
– Пилулата нема да ги реши проблемите, се разбира, никогаш. Ама ќе ги прикријат за да може човек да функционира физиолошки, да се носи со секојдневието… Ако не спие цела ноќ, утре човек нема да може да работи, ниту работа не е безбедна, ниту една врска не е безбедна, брак, пријателство… Се е неизвесно и луѓето немаат време ни за квалитетни врски. Вториот дел од приказната се децата, стресови има на секоја возраст, и со мали деца, со тинејџери, па и со стари деца… Така на сцената владее општо замајување и заспивање наместо да се решаваат проблемите – сугерира Фиревски Јовановиќ.
Секако, не се сите љубители на анксиолитиците, додава психотерапевтот.
– Некој наоѓа сила во себе, и се помирува со конфликтите, а тоа е некој кој има силна психолошка база или основа. Кога луѓето би можеле да излезат на крај со себе, да се соочат со себе, да си ги дефинираат личните проблеми, што најмногу ги узурпира и зошто и дали навистина мора да биде така, не би посегнувале по седативи. Навистина е потребно многу енергија, но не зависи се од нас, за жал, туку и од надворешни фактори – заклучува психотерапевтот.
