Иако ракетата Starship експлодира во, експертите, NASA и самиот SpaceX сметаат дека ова е голем успех.
Најновиот потфат на Elon Musk во истражувањето на вселената заврши во четвртокот со колосалната експлозија на ракетата и вселенското летало Starship, но експертите на NASA го поздравија и го пофалија самото лансирање на оваа најголема ракета во историјата како успешно.
Вселенското летало Starship вреден 3 милијарди долари, кое се очекува на крајот да ги пренесе астронаутите на NASA на Месечината, требаше да се одвои од својот носач на ракети Super Heavy три минути по летот, но не успеа да го стори тоа и експлодира над Мексиканскиот залив. И покрај тоа, Musk, кој и даде шанса на ракетата 50-50, му честиташе на својот тим и рече дека „научиле многу за следното пробно лансирање за неколку месеци“.
Службеникот на NASA, Bill Nelson, исто така се пофали, велејќи дека „секое големо достигнување низ историјата бара одредено ниво на пресметан ризик бидејќи со големиот ризик доаѓа и награда“. Со нетрпение очекувам сè што ќе научи SpaceX, на следниот тест за летање и сè е она понатаму“, додаде Nelson, како што пренесува Daily Mail.
NASA го избра вселенското летало Starship за да носи астронаути на Месечината кон крајот на 2025 година – мисија позната како Artemis III – за прв пат од крајот на програмата Apollo во 1972 година.
„Со вакви тестови, успехот доаѓа од она што го учиме, а денешниот тест ќе ни помогне да ја подобриме доверливоста“, велат од SpaceX. „Ја расчистивме лансирната рампа, што беше единственото нешто на кое се надевавме“, рече Kate Tice, инженерка за системи за квалитет на SpaceX.
„Само за лаик ова е неуспех“
Толпата вработени во SpaceX, кои заедно го гледаа лансирањето во живо во седиштето на компанијата во близина на Los Angeles, навиваа и лудо славеа додека ракетата се креваше од лансирната рампа, а истото го направија и откако експлодира. Главниот инженер за интеграција на SpaceX, John Insprucker, рече дека пробниот лет ќе им обезбеди многу важни податоци кои ќе го отворат патот за компанијата да продолжи со дополнителни тестови.
BREAKING: SpaceX Starship rocket explodes in midair after launching as the boosters failed to separate from the rocket. https://t.co/8ENh7lSbSv pic.twitter.com/wTqBgYtYMo
— ABC News (@ABC) April 20, 2023
Освен самото лансирање, оваа пробна мисија не успеа да постигне уште неколку цели, како што е поставувањето на вселенското летало Starship во вселената и повторното влегување во атмосферата на Земјата на околу 95 километри од брегот на Хаваите со хиперсонична брзина, каде што прво би се соочило со клучни аеродинамични сили и интензивна топлина пред да падне во Пацификот.
Сепак, самото успешно подигање на оваа нова комбинација на Starship и Super Heavy носач од земјата за прв пат претставува клучна пресвртница во амбицијата на SpaceX да ги врати астронаутите назад на Месечината и евентуално на Марс, како главен партнер во NASA неодамна лансирана во програма за човечки летови во вселената. Маск претходно ги проценил вкупните трошоци за развој на проектот Starship помеѓу 2 и 10 милијарди долари. Подоцна ја намали проценетата бројка на „поблиску до 2 или 3 (милијарди) одколу 10“.
Амбициите и достигнувањата на SpaceX се уште поимпресивни бидејќи е приватна компанија, додека NASA е агенција поддржана од американската влада која постои од 1950-тите и има големи ресурси и истражувачки способности.
„За лаик кој ја гледа NASA во акција, која не може да си дозволи неуспех, ова изгледа како неуспех. Но, за оние кои знаат малку повеќе за итеративниот дизајн (тоа е ракета за повеќекратна употреба) ова е голем успех. SpaceX има уште 2 или 3 ракети подготвени за полетување. SpaceX ги прави работите поинаку. Неговиот процес е побрз, но и понеуреден. За среќа, тие можат да си дозволат да „пропаднат“. Тие можат да изградат 10 лансери во времето кога NASA ќе изгради една (SLS Space Launch System) ракета. Ако првите пет не успеат, но следните пет успеваат, кој е подобар исход?“, рече Eric Berger, виш вселенски уредник на научната веб-страница Ars Technica.
Поголем и помоќен од Saturn V
Со висина од 120 метри и тежина од 394 тони, ракетата Starship е поголема од најголемото вселенско возило на NASA досега, иконската ракета Saturn V, која беше висока 110 метри и тешка 207 тони. На инженерите на SpaceX им беа потребни само осум месеци за да го изградат првиот прототип на Starship, додека на NASA и беа потребни седум години за да го заврши Saturn V. Starship се состои од 50-метарско вселенско летало дизајнирано да носи екипаж и товар и ракета Super Heavy висока 70 метри, кои во четвртокот за прв пат полетаа заедно во таа комбинација.
Пред пробното лансирање, Musk предупреди дека техничките проблеми се многу веројатни и се обиде да ги намали високите очекувања за првиот лет.
„Ова е прво лансирање на многу комплицирана, гигантска ракета. Постојат милион начини на кои оваа ракета може да не успее“, рече тој.
NASA сама ќе лансира астронаути во орбитата на Месечината во ноември 2024 година користејќи ја сопствената тешка ракета Space Launch System (SLS), која се развива повеќе од една деценија. Ѕвездениот брод е и поголем и помоќен од SLS и е способен да подигне носивост од над 100 тони во орбитата. Тој генерира повеќе од двапати поголем потисок од ракетите Saturn V кои се користеле за испраќање на астронаутите со Apollo на Месечината.
„Ако се оддалечиме доволно од лансирната рампа пред нешто да тргне наопаку, мислам дека тоа би го сметал за успех“, рече Musk пред пробното лансирање. „Само за да не ја разнесе лансирната рампа“.
SpaceX има намера да го стави вселенското летало Starship во орбитата и потоа да го наполни гориво со друг Starship за да може да продолжи кон Марс или дури и подалеку. Крајната цел е да се воспостават бази на Месечината и Марс и да се испратат луѓето „на пат да станат мултипланетарна цивилизација“, како што рече Musk.
