Кинескиот ровер Zhurong (Журонг) на Марс се покажа како хит за кинеските научници, кои од анализата на податоците добиени од радарот на тоа роботско возило откриле траги од огромни поплави под површината на Црвената планета.
Длабоко под површината на Марс, пронајдени се докази за две големи поплави кои веројатно го обликувале регионот што го истражува кинескиот ровер Zhurong откао слета на Црвената планета во мај 2021 година.
Радарот на Zhurong може да навлезе и до 100 метри под површината на Марс, а анализата на податоците што ги снимил е објавена во научното списание Nature.
Тоа е многу интересна работа, а јас сум особено импресиониран од тоа колку длабоко можам да видам со овој радар, вели Svein-Erik Hamran, планетарен научник од Универзитетот во Осло, кој ги анализирал единствените претходни податоци од радарот што продира на земја од роверот Perseverance на NASA.
Што се крие под Utopia Planitia?
Местото на слетување на Журонг (Zhurong) е регион на Марс познат како Utopia Planitia. Зборуваме за огромните рамнини на северната хемисфера на Марс.
Некои научници теоретизираат дека водата или мразот некогаш биле карактеристика на тој пејзаж. Набљудувањата од вселената идентификувале седиментни наслаги кои сугерираат дека регионот некогаш бил древен океан или преплавен од големи поплави, а геолошките карактеристики, како што се шупливи конуси, личат на структури формирани од вода или мраз.
Во мај 2022 година, истражувачите анализирале инфрацрвени снимки од местото на слетување направени од кинескиот орбитер на Марс, Tianwen-1, и откриле хидрирани минерали кои би можеле да се формираат кога подземните води се издигале низ карпите или кога мразот се топел.
Но, Utopia Planitia, исто така, би можела да биде покриена со лава, криејќи некои од гореспоменатите хидролошки процеси под површината. Ерупциите на Elysium Mons во минатото источно од местото на слетување или друга вулканска активност можеби го прекриле регионот со магма, како што е забележано на друго место во сливот на Utopia Planitia.
Со проучување на најновите податоци од радарот на Журонг (Zhurong), научниците се надеваат дека ќе разберат што се случило и дали можеби сè уште се крие вода или мраз под карпите.
Сакаме да знаеме што се случува под површината, вели коавторот на студијата Liu Yang, планетарен научник во Националниот вселенски научен центар во Пекинг.
Радарски податоци
Zhurong е првиот кинески ровер на Црвената планета и го истражува јужниот дел на регионот Utopia Planitia. Радарот на роверот кој продира низ земја емитува радио бранови со висока фреквенција кои можат да навлезат во површината до длабочина од 3 до 10 метри и бранови со ниска фреквенција кои можат да достигнат и до 100 метри под површината, но за возврат нудат послаба резолуција на податоците.
Авторите на студијата анализирале податоци со ниска фреквенција снимени помеѓу 25 мај и 6 септември 2021 година, на повеќе од 1.100 метри терен додека Zhurong патувал јужно од местото на слетување. Радарските сигнали се рефлектираат од материјалите под површината, откривајќи ја големината на нивните зрна и нивната способност да задржат електричен полнеж. Посилните сигнали обично укажуваат на поголеми предмети.
Нема докази за проточна вода
Меѓутоа, радарот не нашол докази за течна вода до 80 метри, но открил два хоризонтални слоја со интересни обрасци. Во слој длабок меѓу 10 и 30 метри, пишуваат авторите на студијата, сигналите на рефлексија станувале посилни со зголемувањето на длабочината. Истражувачите велат дека ова најверојатно се должи на поголемите камења што лежат во основата на слојот и помалите карпи кои се населуваат на врвот. Постар, подебел слој длабок помеѓу 30 и 80 метри покажа сличен модел.
Постариот слој е веројатно резултат на брзи поплави кои донеле седименти во регионот пред повеќе од три милијарди години, кога имало голема активност на вода на Марс, рече коавторот Chen Ling, сеизмолог од Институтот за геологија и геофизика на Кинеската академија на науките. Горниот слој можеби е создаден од втората поплава пред околу 1,6 милијарди години, кога имало голема глацијална активност.
Податоците од радарот не се доволни
Chen вели дека горниот слој најверојатно нема да содржи недопрени текови на лава, бидејќи има помала способност да држи електричен полнеж отколку што би се очекувало за недопрената вулканска карпа. Научниците, исто така, не забележале ненадејни промени во слоевитоста, што би се очекувало кога тековите на лавата ќе се сретнат со седиментен материјал.
Сепак, можно е тенок слој од лава некогаш да го покрива горниот слој и постепено се скршел на помали парчиња, вели Chen. Само радарските податоци не можат дефинитивно да откријат дали материјалот е седиментен или вулкански, рече Xu Yi, планетарен научник од Универзитетот за наука и технологија во Макао.
Податоците од радарот се добри во укажувањето на слоевите и геометријата на материјалот под површината, но не толку добри во одредувањето на неговиот состав, вклучително и дали материјалот е мраз или карпа, вели норвешкиот научник Hamran.
Авторите на студијата велат дека не можат да ја исклучат можноста регионот да содржи закопан солен мраз.
Дополнителни податоци
Сега се очекуваат дополнителни радарски резултати, вклучувајќи податоци собрани за време на континуираното патување на Zhurong околу Марс и резултатите од веќе извршените високофреквентни радарски мерења и набљудувања од радарот со длабоко пробивање на орбитерот Tianwen-1.
Сите овие дополнителни информации би можеле да помогнат да се разјаснат деталите за теренот. Ова е само првиот чекор, вели Ling.