Психолозите предупредуваат дека брзото размислување, силната потреба за ментална стимулација и чувството дека сте различни од другите можат да влијаат и врз љубовта, пријателствата и менталната благосостојба.
Високата интелигенција најчесто се доживува како голема предност. Способноста брзо да се учи, лесно да се поврзуваат сложени информации и длабоко да се анализираат ситуациите може да отвори бројни можности.
Но, според клиничкиот психолог Анџелика Шилс, исклучително високата интелигенција може да донесе и предизвици за кои ретко се зборува.
Не станува збор за тоа дека интелигентните луѓе се „осудени“ на проблеми, туку дека начинот на кој размислуваат и ги доживуваат работите понекогаш може да создаде чувство на различност, недоразбирање и изолација.
Кога умот бара повеќе од она што го нуди околината
Просечниот IQ се движи околу 100, а стандардната девијација е околу 15 поени. Луѓето со IQ околу 120 и повеќе често се сметаат за натпросечно интелигентни.
Таквите способности можат да значат полесно совладување нови информации, брзо препознавање шеми и силна способност за анализа.
Но, токму тука може да се појави еден парадокс.
На умот што брзо обработува информации може да му биде потребна постојана ментална стимулација.
Кога секојдневието не нуди доволно предизвици, кај некои луѓе може да се појават досада, незадоволство или чувство дека не го користат својот потенцијал.
Шилс предупредува дека кај дел од луѓето со многу висок IQ може да се појават и потешкотии поврзани со расположението, зависностите или меѓучовечките односи. Сепак, тоа не значи дека високата интелигенција сама по себе ги предизвикува овие проблеми.
Најголемиот проблем понекогаш е чувството дека никој не ве разбира
Една од најчесто опишуваните тешкотии е чувството на различност.
Лицето може да има исклучителни интелектуални способности, но истовремено да има впечаток дека тешко наоѓа луѓе со кои може да разговара на истото интелектуално и емоционално ниво.
Психотерапевтката Ими Ло го поврзува ова со потребата за длабока поврзаност и разбирање.
Некои луѓе, според неа, уште од рана возраст учат да го прикриваат својот интензитет или сложеност за полесно да се вклопат во средината.
Проблемот може да настане кога долгоочекуваната личност што конечно ги „разбира“ ќе стане толку важна што стравот од нејзино губење ќе го надмине здравото расудување.
Зошто некој може да остане во врска која не му одговара?
Токму тука високата интелигенција и емоционалните потреби можат да се најдат во необична комбинација.
Ако некој долго време се чувствувал неразбран, партнерот со кој конечно почувствувал вистинска интелектуална и емоционална блискост може да добие огромно значење.
Тогаш може да се појави мислата:
„Ако ја изгубам оваа личност, можеби никогаш повеќе нема да најдам некој што ќе ме разбира на ист начин.“
Таквиот страв може да го натера човекот да остане во врска која не е здрава, само затоа што осаменоста изгледа уште пострашна.
Тоа не е доказ дека високата интелигенција создава лоши врски. Напротив, станува збор за човечка потреба за припадност и блискост која може да биде особено силна кај луѓето што долго време се чувствувале различно.
Интелигенцијата не гарантира емоционална зрелост
Една од најважните заблуди е дека човек кој е интелектуално исклучително способен автоматски е и емоционално зрел.
Тоа не мора да биде така.
Високиот IQ не е гаранција за добри односи, правилни одлуки, стабилно расположение или способност за справување со силни емоции.
Човек може совршено да разбира сложени математички или научни проблеми, а сепак да му биде тешко да препознае дека се наоѓа во нездрава врска.
Затоа интелектуалната способност и емоционалната благосостојба треба да се разгледуваат како различни аспекти на човековото функционирање.
Кога досадата станува проблем
Недостатокот на ментален предизвик исто така може да има влијание врз секојдневниот живот.
Ако некоја личност постојано се чувствува недоволно стимулирана, може да почне да бара нови извори на возбуда – во работата, односите или начинот на живот.
Кај некои луѓе тоа може да доведе до импулсивни одлуки или чести промени, не затоа што не знаат што сакаат, туку затоа што имаат силна потреба повторно да почувствуваат предизвик и интерес.
Затоа е важно интелектуално способните луѓе да имаат средина во која можат да учат, создаваат и решаваат проблеми, но и простор за одмор и емоционална стабилност.
„Различноста“ не е болест
Ими Ло нагласува дека интелектуалниот или емоционалниот интензитет сами по себе не се болест што треба да се „поправа“.
Чувството дека сте различни може да биде дел од индивидуалното искуство, а клучот е човекот да научи како да ги разбира и управува сопствените потреби.
Тоа значи дека целта не е некој да стане „помалку интелигентен“ или да го потиснува својот начин на размислување за да се вклопи.
Напротив – важно е да најде средина и луѓе со кои може да биде автентичен.
Понекогаш решението е подобро разбирање на себеси
Експертите нагласуваат дека чувството на изолација, проблемите во врските или емоционалниот интензитет не се нешто со кое човек мора сам да се справува.
Психотерапијата може да помогне подобро да се разберат сопствените потреби, да се препознаат нездравите обрасци и да се изгради посигурен однос со другите.
Најважно е високата интелигенција да не се гледа ниту како проклетство ниту како гаранција за успешен живот.
Таа може да донесе брзо учење, аналитичност и способност за длабоко размислување. Но, за квалитетен живот потребни се и нешта што IQ-тестот не ги мери: блискост, припадност, емоционална стабилност и чувство дека можете да бидете свои без страв дека ќе бидете отфрлени.
Можеби токму тука се крие најважната лекција: не е доволно човекот да биде способен да го разбере светот околу себе. Подеднакво важно е да научи да се разбира себеси – и да најде луѓе со кои не мора да се преправа дека е некој друг.