Благодарение на вакцинацијата против хуманиот папилома вирус (ХПВ), во Англија досега се спасени околу 200 животи, а стапката на смртност од рак на грлото на матката кај младите жени кои ја примиле вакцината е сведена на нула.
Ова го покажува нова анализа објавена во престижното медицинско списание „Лансет“, пренесува Би-Би-Си.
Нула смртни случаи кај жените од 20 до 24 години
Истражувањето открива дека во периодот од 2020 до 2024 година не е регистриран ниту еден смртен случај од рак на грлото на матката кај жени на возраст меѓу 20 и 24 години. Според научниците, без програмата за вакцинација во оваа група би имало околу 23 смртни случаи.
„Неверојатно е да се помисли дека една вакцина може речиси целосно да искорени еден вид рак“, изјави професорот Питер Сасиени, водечки истражувач од Универзитетот „Квин Мери“ во Лондон.
Студијата покажала и дека девојчињата кои биле вакцинирани на возраст од 12 или 13 години имаат речиси нула ризик да починат од оваа болест пред да наполнат 30 години. Пред воведувањето на вакцината, во оваа возрасна група годишно се бележеле околу 20 смртни случаи.
ХПВ е причина за 99 проценти од случаите
И покрај успехот на програмата, ракот на грлото на матката останува 14-ти најчест карцином кај жените во Велика Британија, со околу 3.300 нови случаи годишно.
Научниците проценуваат дека ХПВ, вирус кој се пренесува преку близок контакт кожа со кожа, е одговорен за 99 проценти од случаите. Иако повеќето инфекции поминуваат без последици, одредени типови на вирусот можат да предизвикаат клеточни промени кои со текот на времето доведуваат до рак.
„Да ја имав вакцината, ќе избегнев многу трауми“
Александра Лег ја завршила средната школа непосредно пред воведувањето на ХПВ-вакцината во Англија. Во 2021 година, на 30-годишна возраст, додека ја подготвувала својата свадба, ѝ бил дијагностициран рак на грлото на матката.
„Ги паметам тие зборови. Не можев да дишам. Бев целосно скршена“, раскажува таа.
По операцијата, лекарите успеале да зачуваат дел од грлото на матката, што ѝ овозможило да стане мајка. Една година подоцна ја родила ќерката Ајви, чие средно име Марвела значи „чудо“.
„Мојот живот ќе беше многу помалку трауматичен ако вакцината ми беше достапна. Кога Ајви ќе биде доволно возрасна, таа ќе биде прва во редот за вакцинација“, вели Александра.
Научниците предупредуваат: Опфатот со вакцинација опаѓа
Професорот Сасиени оценува дека намалувањето на смртноста е „само врвот на ледениот брег“.
„Како што вакцинираните генерации стареат, ќе гледаме сè повеќе спасени животи“, вели тој.
Сепак, експертите предупредуваат дека опфатот со вакцинација во Англија е под препорачаните нивоа. Британската влада има цел до 2040 година целосно да го елиминира ракот на грлото на матката како јавно-здравствен проблем.
Според податоците на Агенцијата за здравствена безбедност, во учебната 2024/25 година вакцинирани биле 76 проценти од 15-годишните девојчиња, што е значително под прагот од 90 проценти кој Светската здравствена организација го смета за неопходен за искоренување на болеста.
Вакцината спасува животи
„Знаевме дека ХПВ-вакцината е исклучително ефикасна во спречувањето на ракот на грлото на матката, но ова е првиот доказ дека таа навистина спасува животи“, изјави Мишел Мичел, извршен директор на Cancer Research UK, која го финансирала истражувањето.
Таа повика владите и здравствените системи да преземат дополнителни мерки за да стигнат до заедниците со најнизок опфат на вакцинација.
И покрај вакцинацијата, на жените на возраст од 25 до 64 години и понатаму им се препорачува редовно да прават скрининг на грлото на матката.
Од 2019 година, ХПВ-вакцината им се нуди и на момчињата, со што се обезбедува заштита од неколку видови рак, вклучително и рак на анусот, пенисот и грлото, а истовремено се намалува и ширењето на вирусот.