Тромбоцитоза е патолошка состојба на организмот во која се зголемува бројот на тромбоцити во крвта.
Тромбоцитите или крвни плочки се еден од трите типа на крвни клетки. Тромбоцитите се мали клетки без јадро, кои содржат бројни гранули со различни фактори на згрутчување на крвта и ензими. Тромбоцитите се формираат со распаѓање на поголема клетка, мегакариоцит во коскената срцевина, и нивниот нормален животен век е 3-5 дена, по што тие се распаѓаат во слезината.
Тромбоцитозата е патолошка состојба на организмот во која се зголемува бројот на тромбоцити во периферната крв. Тромбоцитозата може да биде поврзана со инфекции, наречена реактивна тромбоцитоза. Исто така, може да се поврзе со малигна болест на коскената срцевина, а тогаш се нарекува есенцијална тромбоцитемија.
Тромбоцитозата најчесто се открива со рутински тестови на крвта како дел од систематски прегледи, по што е важно да се открие нејзината причина со цел да се спречат можните последици. Во мал број случаи, тромбоцитозата прво се манифестира со појава на згрутчување (тромб) како дел од длабока венска тромбоза.
Како да препознаете тромбоцитоза?
Тромбоцитозата обично е асимптоматска, што значи дека лицето нема никакви симптоми. Најчестата прва манифестација на неоткриена тромбоцитоза е појавата на мали згрутчувања во вените на нозете.
Зголемените тромбоцити во крвта го зголемуваат ризикот од тромбоза – акутно нарушување во кое се формира згрутчување на крвта во крвните садови, најчесто вена, што може да доведе до оклузија на крвните садови и последователно ткивна исхемија, или во форма на емболус може да патува низ венскиот систем до органи како срце или мозок и следствено да предизвика мозочен удар, срцев удар или белодробна емболија.
Некои од симптомите што се јавуваат со овие состојби се:
- Главоболка и вртоглавица
- Болка во градите и субјективно чувство на недостаток на воздух
- Губење на свеста
- Екстремни болки во екстремитетите
- Зголемен црн дроб и слезина
- Чувство на вкочанетост во прстите
- Висока телесна температура
Во секој од овие случаи потребно е да се консултирате со лекар.
Како настанува тромбоцитоза?
Коскената срцевина нормално произведува околу 150.000 тромбоцити дневно, и тие се менуваат целосно на секои 5 дена. Зрелите тромбоцити одат во периферната крв, каде што нивната улога е да создадат микро-згрутчување на малите оштетувања на крвните садови, за да ги одржуваат непроменети ѕидовите на крвните садови. Во случај на голема повреда, тие формираат тромбоцитен чеп, а подоцна и згрутчување за да спречат загуба на крв.
Есенцијалната тромбоцитемија се јавува поради примарно нарушување во коскената срцевина, кое најчесто е малигно и го зголемува производството на тромбоцити. Во крвната слика се гледа зголемување на сите други крвни клетки – панцитоза.
Реактивната тромбоцитоза е почеста и се јавува поради зголемено производство на тромбоцити во здрава коскена срцевина. Причините се многубројни: крварење и загуба на крв, откажување на бубрезите, малигни заболувања, инфекција, шок и сепса, алергиска реакција, отстранување на слезината, хемолитична анемија ..
Некои лекови, како што се третиноин и винкристин, можат да предизвикаат зголемено производство на тромбоцити.
Како се третира тромбоцитозата?
Кај реактивна тромбоцитоза, третманот е фокусиран на примарната болест, како што е инфекција, хронична или малигна болест во основа. Таквиот третман може да биде долг и тромбоцитите често се покачуваат за подолг временски период. Есенцијалната тромбоцитемија се третира со хемотерапевтски протоколи.
Секој пациент со тромбоцитоза треба да земе аспирин, антитромбоцитен лек кој спречува згрутчување на крвта и се користи како профилакса поради ризик од формирање на згрутчување.
Промената на животните навики е исто така неопходна. Прекинувањето на пушењето има позитивен ефект врз ѕидовите на крвните садови и ја намалува потребата за формирање мали згрутчувања. Намалувањето на маснотиите во крвта има ист ефект како избегнување на животински масти во исхраната.