НАУКА

Русите пробиле повеќе од 12 километри во Земјата ! Откритијата ги изненадиле и самите научници

By kukuriku

November 17, 2026

Најдлабоката вертикална бушотина во историјата открила вода заробена во карпи, водороден гас и микроскопски фосили стари околу две милијарди години. Но, на дното ги чекало нешто што никој не го очекувал – температура од неверојатни 180 степени Целзиусови.

На крајниот северозапад од Русија, во близина на границата со Норвешка, се наоѓа едно од најнеобичните научни достигнувања во историјата на човештвото. Станува збор за супердлабоката бушотина Кола – инженерски проект кој навлегол дури 12.262 метри под површината на Земјата и до денес го држи рекордот за најдлабоко вертикално дупчење направено од човекот.

Она што советските научници го откриле во текот на речиси две децении работа ги надминало дотогашните геолошки претпоставки. Наишле на топла вода заробена во карпите, водороден гас, древни микроскопски фосили и геолошки структури поинакви од очекуваните.

Но, најголемото изненадување се случило на самото дно. Наместо очекуваните околу 100 степени, инструментите измериле дури 180 степени Целзиусови. Екстремната температура, во комбинација со огромниот притисок, на крајот го направила продолжувањето на проектот практично невозможно.

Проектот започнал во 1970 година со амбициозна цел

Во мај 1970 година, советските геолози започнале со реализација на еден исклучително амбициозен план – да продрат 15.000 метри во внатрешноста на Земјата.

Работата се одвивала во исклучително тешки услови, со специјално конструирана опрема и технологии наменети за дупчење на огромни длабочини.

Рекордната длабочина од 12.262 метри била достигната во 1989 година. Иако првичната цел не била исполнета, резултатот претставувал историски успех кој до денес не е надминат во категоријата вертикална длабочина на дупчење.

За да се разбере колку е импресивен овој подвиг, доволно е да се спореди со некои од најпознатите географски рекорди на планетата.

Подлабоко од најдлабокото место во океанот

Најдлабоката позната точка во светските океани е Челинџер Дип, која се наоѓа во Маријанскиот Ров.

Според мерењата на американската Национална океанска и атмосферска администрација (NOAA) од 2010 година, нејзината длабочина изнесува приближно 10.994 метри.

Тоа значи дека бушотината Кола навлегла околу 1.270 метри подлабоко од најдлабоката точка на светските океани.

Уште поинтересна е споредбата со Монт Еверест, највисоката планина на Земјата, чиј врв се наоѓа на 8.849 метри надморска височина.

Доколку Еверест би можел да се постави во бушотината Кола, целосно би исчезнал под површината, а над неговиот врв би останале повеќе од три километри до дното на бушотината.

Очекувале 100 степени, а измериле дури 180!

Кога во 1989 година научниците стигнале до рекордната длабочина, се соочиле со сериозен проблем.

Според првичните процени, на таа длабочина температурата требало да изнесува околу 100 степени Целзиусови. Меѓутоа, мерењата покажале дури 180 степени.

Податоците објавени во научни извори, меѓу кои списанието „Смитсонијан“ и научната програма EarthDate при Универзитетот во Тексас во Остин, укажуваат дека екстремната температура имала директно влијание врз стабилноста на бушотината.

Под дејство на високата температура и огромниот притисок, карпите почнале да се однесуваат поинаку од очекуваното, станувајќи пластични и нестабилни. Тоа сериозно го отежнувало одржувањето на отворен канал за понатамошно дупчење.

Инженерите се обидувале да продолжат со работата до 1992 година, но не успеале да продрат подлабоко.

Во меѓувреме, распадот на Советскиот Сојуз довел до прекин на финансиската поддршка за овој исклучително скап проект.

Работниците останале на локацијата до 1994 година, а до 2008 година објектот бил целосно напуштен.

Вода, водород и фосили стари две милијарди години

Иако научниците не успеале да ја достигнат планираната длабочина од 15 километри, истражувањата донеле откритија кои значително ги прошириле сознанијата за внатрешноста на Земјата.

Едно од најголемите изненадувања било присуството на вода.

Неколку километри под површината, во испуканите карпести структури, биле пронајдени топли води богати со минерали. Ова откритие било особено значајно бидејќи дотогашните претпоставки за присуството на вода на толкави длабочини биле поинакви.

Во текот на дупчењето биле забележани и гасови како водород, хелиум, азот и јаглерод диоксид. Нивното присуство покажало дека геолошките процеси длабоко во Земјината кора се многу посложени отколку што можело да се претпостави врз основа на површинските истражувања.

Особено интересно било откривањето на микроскопски фосили.

На длабочина од околу 6,7 километри биле пронајдени траги од 24 видови планктон, стари приближно две милијарди години.

Станува збор за зачувани остатоци од некогашен живот, кои преживеале во карпите длабоко под површината на планетата.

Очекувале базалт, но пронашле гранит

Уште едно значајно откритие се однесувало на самата структура на Земјината кора.

Пред почетокот на проектот, геолозите претпоставувале дека на длабочина од околу седум километри гранитните карпи постепено преминуваат во базалт.

Но, дупчењето не ја потврдило оваа теорија.

Наместо очекуваниот премин, научниците продолжиле да откриваат гранитни карпи, изменети под влијание на високите температури и притисокот.

Карпите пронајдени на дното на бушотината биле стари околу 2,7 милијарди години, што им овозможило на истражувачите да добијат редок увид во исклучително древната геолошка историја на Земјата.

Бенџамин Ендрјус, геолог во Националниот музеј за природна историја „Смитсонијан“, во изјава за списанието истакнал дека дупчењето на големи длабочини често носи неочекувани откритија, а проектот Кола е еден од најдобрите примери за тоа.

Постои подолга бушотина, но ниту една не навлегла подлабоко

Иако бушотината Кола и понатаму е најдлабоката вертикална дупка направена од човекот, таа не е и најдолгата бушотина според вкупната должина.

Причината е во современите технологии за дупчење, кои овозможуваат бушотините да се насочуваат под агол, а потоа да продолжат хоризонтално низ подземните наоѓалишта.

Така, нивната вкупна должина може да биде поголема од вертикалната длабочина што ја достигнуваат.

Еден од првите бунари што ја надминале Кола по вкупна должина бил BD-04-A, во нафтеното поле Ал Шахин, во близина на брегот на Катар.

Според Гинисовата книга на рекорди, во мај 2008 година била завршена бушотина долга 12.290 метри, од кои дури 10.902 метри биле хоризонтални.

Подоцна биле поставени и нови рекорди во рамките на проектот Сахалин-1 во Охотското Море.

Во ноември 2017 година, руската нафтена компанија „Роснефт“ објавила дека од платформата Орлан, во нафтеното поле Чајво, била дупчена бушотина со вкупна должина од 15.000 метри.

Нејзиниот крај се наоѓал на 14.129 метри хоризонтално од платформата.

Овие податоци ја покажуваат суштинската разлика меѓу должината на бушотината и нејзината вистинска вертикална длабочина. Токму затоа рекордот на Кола останува посебна категорија и сè уште не е надминат.

Рекорд стар повеќе од три децении

Супердлабоката бушотина Кола останува еден од најамбициозните научни и инженерски проекти во историјата.

Иако подоцна биле изградени бушотини со поголема вкупна должина, ниту една не успеала да ја надмине нејзината вертикална длабочина од 12.262 метри.

Проектот започнал со амбиција да се продре 15 километри во Земјата, но завршил со рекорд кој трае од 1989 година.

Неговите откритија покажале дека длабоко под површината се наоѓаат вода, гасови и траги од живот стари милијарди години, но и геолошки процеси кои не се вклопувале во тогашните научни претпоставки.

На крајот, најголемата пречка не била недостатокот на амбиција или технологија, туку екстремните услови во внатрешноста на планетата.

Температурата од 180 степени Целзиусови и огромниот притисок го запреле понатамошното дупчење.

Повеќе од три децении подоцна, бушотината Кола останува потсетник дека и покрај сите технолошки достигнувања, човекот сè уште знае релативно малку за она што се крие длабоко под неговите нозе.