Еден од најретките видови карцином – ракот на слепото црево – бележи загрижувачки пораст кај помладите генерации, а научниците сè уште немаат јасен одговор што стои зад овој тренд.
Нова американска студија покажува дека припадниците на Генерацијата X и миленијалците имаат три до четири пати поголема веројатност да развијат рак на слепото црево во споредба со постарите генерации, пренесува ScienceAlert.
Сè повеќе пациенти се помлади од 50 години
Слепото црево, мал орган сместен на спојот меѓу тенкото и дебелото црево, долго време се поврзуваше со карцином кој главно ги погодуваше постарите лица. Денес, сепак, секој трет пациент со оваа дијагноза е помлад од 50 години.
Епидемиологот и молекуларен биолог Андреана Холоватиј од Универзитетот „Вандербилт“ со години го истражува овој феномен.
„И покрај значителниот напредок во лекувањето на многу други видови рак, кај ова заболување постои огромен јаз во знаењето“, изјавила таа.
Нејзиниот тим уште во 2020 година утврдил дека бројот на случаи на малигни тумори на слепото црево во САД пораснал за 232 проценти во периодот од 2000 до 2016 година.
Симптомите често се незабележливи
Болеста е тешка за рано откривање бидејќи симптомите, како абдоминална болка, надуеност и болки во карлицата, лесно можат да се помешаат со други, многу почести состојби, меѓу кои проблеми со варењето или рак на дебелото црево.
Во САД секоја година се дијагностицираат околу 150.000 случаи на рак на дебелото црево, додека ракот на слепото црево се открива кај околу 3.000 пациенти. Токму поради неговата реткост, болеста е недоволно истражена, а јавната свест е ниска.
„Иако е редок, важно е луѓето со вакви симптоми навреме да побараат лекарска помош“, предупредува Холоватиј.
Нема стандарден скрининг, а дијагнозата често се пропушта
Во моментов не постојат стандардизирани упатства за скрининг, а опциите за лекување се ограничени. Дополнителен проблем е што воспалението на слепото црево сè почесто се лекува без операција, што може да доведе до пропуштање на ракот.
Кај некои пациенти туморот може да се манифестира како хернија, циста или фиброид, а кај жените понекогаш се меша со ендометриоза.
Според Холоватиј, туморите на слепото црево имаат различни биолошки карактеристики од ракот на дебелото црево, се шират поинаку и не реагираат на хемотерапија на ист начин.
Бројот на случаи расте кај помладите генерации
Најновите анализи покажуваат дека кај Американците родени меѓу 1976 и 1984 година зачестеноста на болеста е тројно поголема отколку кај генерациите родени во 1940-тите. Кај лицата родени помеѓу 1981 и 1989 година, ризикот е дури четирикратно повисок.
Причините за овој тренд засега остануваат нејасни. Научниците претпоставуваат дека улога би можеле да имаат промените во начинот на исхрана, физичката активност, генетските фактори, како и влијанијата од животната средина, вклучувајќи ја микропластиката и изложеноста на одредени хемикалии.
Дел од поширок тренд на пораст на рак кај младите
Хируршкиот онколог Стивен Арент од Универзитетот во Колорадо вели дека не е изненаден од зголемувањето на бројот на случаи.
„Редовно гледам пациенти во дваесеттите и триесеттите години со напреднати тумори на слепото црево“, изјавил тој.
Според студија од 2023 година, бројот на дијагнози на рак кај лица помлади од 50 години пораснал за речиси 80 проценти во последните три децении.
Меѓународно истражување од 2022 година покажало дека најголем пораст има кај гастроинтестиналните карциноми, вклучувајќи ги оние на дебелото црево, слепото црево, жолчните канали и панкреасот.
Експертите сметаат дека улога би можеле да имаат нездравата исхрана, недоволниот сон, ултрапреработената храна, алкохолот, како и загадувачите од животната средина, меѓу кои микропластиката и таканаречените „вечни хемикалии“.
Резултатите од истражувањата се објавени во научните списанија „Gastroenterology“ и „Annals of Internal Medicine“.