Научниците открија траги од редок радиоактивен елемент на дното на светските океани, што би можело да претставува еден од најстарите докази за древна космичка катастрофа која се случила во Млечниот Пат пред повеќе од 100 милиони години.
Според новото истражување, честичките од плутониум-244 пронајдени во океанските седименти најверојатно потекнуваат од исклучително ретки и моќни експлозии во вселената, а меѓу главните кандидати се судирите на неутронски ѕвезди.
Уште пофасцинантно е што научниците сметаат дека дел од материјалот создаден во тие древни настани и денес пристигнува на Земјата во форма на меѓуѕвездена космичка прашина.
Остатоци од експлозии постари од диносаурусите
Ваквите судири на неутронски ѕвезди создаваат експлозии познати како килонови, во кои се формираат некои од најтешките елементи во универзумот.
Истражувањето, предводено од физичарот Доминик Кол од Хелмхолц-Центарот Дрезден-Росендорф во Германија, сугерира дека плутониумот потекнува од многу ретки космички настани.
„Нашите резултати укажуваат дека плутониумот е создаден во исклучително ретки експлозии, како што се судирите на две неутронски ѕвезди или екстремно енергетски супернови“, изјави физичарот Антон Валнер.
Според него, материјалот создаден во тие експлозии постепено се расфрлал низ меѓуѕвездениот простор.
Плутониум-244 може да се создаде само во екстремни услови
Радиоактивниот изотоп плутониум-244 се смета за еден од најретките природни елементи. Тој може да се создаде само во услови со огромен број слободни неутрони, во процес познат како r-процес.
Научниците веруваат дека токму килоновите се едно од главните места каде што се формираат најтешките елементи во вселената.
Бидејќи неговиот полуживот изнесува околу 81 милион години, секој плутониум што постоел при создавањето на Сончевиот систем пред 4,6 милијарди години одамна би се распаднал.
Тоа значи дека честичките откриени денес морале да пристигнат на Земјата многу подоцна.
Океанското дно како архива на космичката историја
Истражувачите ги анализирале таканаречените фероманганови кори на дното на Тихиот Океан.
Овие минерални слоеви растат исклучително бавно, само неколку милиметри во текот на милиони години, и претставуваат своевиден запис за честичките што со текот на времето паѓале на Земјата.
Претходните анализи укажуваа дека изворот на плутониумот можеби била експлозија што се случила пред околу 3,5 милиони години.
Но, новата студија дојде до поинакви заклучоци.
Недостасува клучниот доказ
Тимот анализирал примероци извлечени од длабочина од 4.830 метри под површината на Тихиот Океан, барајќи траги од плутониум-244, железо-60 и кириум-247.
Додека железото-60 претставува јасен показател за релативно „свежи“ супернови, научниците не успеале да пронајдат убедливи докази за присуство на кириум-247.
Токму неговото отсуство ја променило целата слика.
„Отсуството на кириум-247 покажува дека настанот што го создал плутониумот се случил многу одамна“, објасни физичарот Мајкл Хочкис од Австралиската организација за нуклеарна наука и технологија.
Според него, експлозијата не можела да се случи пред повеќе од милијарда години, бидејќи тогаш денес не би можеле да детектираме плутониум-244.
Земјата можеби и денес минува низ остатоците од древната експлозија
Истражувачите сметаат дека најверојатното објаснување е дека плутониумот потекнува од редок настан поврзан со r-процесот, најверојатно килонова создадена од судир на две неутронски ѕвезди.
Според нивните проценки, катастрофалниот настан се случил пред повеќе од 100 милиони години.
Денес, Земјата и целиот Сончев систем можеби сè уште се движат низ остатоците од материјалот што тогаш бил исфрлен во вселената.
Иако експлозијата не се случила во непосредна близина на нашата планета, нејзините траги им овозможуваат на научниците подобро да ја разберат историјата на Млечниот Пат и патувањето на Сончевиот систем низ галаксијата.
Отворено останува прашањето: Дали древната експлозија влијаела врз животот на Земјата?
Научниците сметаат дека овие откритија би можеле да помогнат во разбирањето на потеклото на тешките елементи на Земјата и можните последици од древните космички катастрофи.
„Дали овој настан имал влијание врз животот на Земјата?“, прашува Хочкис.
„Тоа е прашање на кое ќе треба да одговорат идните истражувања.“
Резултатите од студијата се објавени во престижното научно списание „Nature Astronomy“.