Климатските промени предизвикани од глобалното затоплување предизвикуваат големи промени во екосистемите ширум светот, но еден од најалармантните и долгорочни ефекти секако е порастот на нивото на морето.
Експертите предупредуваат дека топењето на мразот на Арктикот и Антарктикотможе да има катастрофални последици за крајбрежните области, загрозувајќи ги животите на стотици милиони луѓе, можеби дури и на милијарди.
Во 2015 година, National Geographic процени дека доколку се стопи целиот мраз на планетата, нивото на морето ќе се зголеми за неверојатни 65 метри.
Тоа сценарио, иако екстремно, не е невозможно доколку продолжат сегашните трендови на климатските промени. Како тоа би изгледало можете да видите на видеото објавено во 2015 година од научната секција на њујоршкиот портал Business Insider.
Масовни миграции
Ледената покривка на Арктикот и Антарктикотвеќе покажува знаци на забрзано топење, а процесот на топење на глечерите на Гренланд и планинските глечери ширум светот го зголемуваат проблемот.
Зголемувањето на нивото на морето е резултат на два главни фактори поврзани со климатските промени. Прво, како што се зголемуваат глобалните температури, поларните ледени капи и глечерите почнуваат да се топат, ослободувајќи огромно количество вода што завршува во океаните.
Второ, затоплувањето на океаните предизвикува ширење на морската вода. Потоплата вода зазема поголем волумен, што дополнително придонесува за подигање на нивото на морето.
Во најлошото сценарио, доколку се стопи целиот мраз на Арктикот и Антарктикот, градовите како Њујорк, Лондон, Шангај и Токиоби можеле да бидат под вода. Крајбрежните области ширум светот ќе бидат целосно поплавени, а милиони луѓе ќе бидат принудени на масовна миграција.
Колапсот на Хрватска
Доколку се случи вакво драматично зголемување на нивото на морето, многу историски градови и населби на Јадранот би биле под вода. Дубровник, Сплит, Задар, Шибеник и многу други градови чии стари делови се наоѓаат на мала надморска височина би биле сериозно загрозени.
Покрај тоа, бројни острови, кои се клучен дел од хрватската туристичка понуда, како Хвар, Корчула и Вис, би можеле делумно или целосно да бидат потопени.
Неотповикливо би се променил брегот. Реките како Неретва, која веќе има проблем со навлегувањето на морската вода во нејзините делти, би доживеале поплави на невидено ниво. Делтата на Неретва, плодна област важна за земјоделството, може да исчезне под морето, што ќе доведе до губење на земјоделското земјиште и локалните заедници.
Загубата на инфраструктурата би била немерлива, а враќањето во претходната состојба би било невозможно. Хрватска би изгубила огромен дел од своето културно и историско наследство, од старото јадро на Дубровник до брегот на Сплит, што би имало огромни економски и социјални последици.
Катастрофални последици
Доколку нивото на морето навистина се зголеми за 65 m, пејзажот на нашата планета драматично би се променил. Ниските земји, како што се Холандија или Бангладеш, би биле целосно потопени. Многу крајбрежни метрополи би исчезнале од светската мапа, а инфраструктурата и културното наследство што датира од пред илјадници години би биле уништени.
Земјоделското земјиште би станало неупотребливо, предизвикувајќи глобален недостиг на храна, а економските трошоци би биле во трилиони долари. Еколошките последици би биле подеднакво застрашувачки.
Губењето на слатководните екосистеми, промените во морските струи и нарушувањата на климатските модели може да резултираат со исчезнување на бројни растителни и животински видови. Покрај тоа, топењето на вечниот мраз може да ослободи големи количини на метан, моќен стакленички гас, што дополнително ќе го забрза глобалното затоплување.
Како да се спречи тоа?
Иако гореспоменатото катастрофално сценарио не се предвидува во блиска иднина, експертите предупредуваат дека мора итно да се соочиме со проблемот – климатските промени. Намалувањето на емисиите на стакленички гасови, преминувањето на обновливи извори на енергија и заштитата на екосистемот се клучни чекори за ублажување на овој ризик.
Иако тоа сценарио ја претставува најлошата можна верзија на иднината, научниците предупредуваат дека покачувањето на нивото на морето е вистинска закана, дури и ако топењето на ледените капи се случи во помал обем. Во светот веќе се преземаат мерки за забавување на климатските промени, но од клучно значење е и Балканските крајбрежни држави да вложат напор во одржливиот развој и прилагодување кон неизбежните промени.
Доколку светот не преземе брза и одлучна акција, порастот на нивото на морето ќе стане незапирлив процес кој ќе ја обликува иднината на нашата планета и ќе го загрози опстанокот на многу заедници. Колку брзо ќе постапиме ќе одреди дали тоа мрачно сценарио ќе стане реалност.