Сувоста, печењето и болката при сексуален однос не се само „нормална цена“ на стареењето. Но, не секој третман што се рекламира како подмладување е медицински докажан и безбеден.
Терминот „вагинално подмладување“ сè почесто се појавува во реклами за ласерски процедури, радиофреквентни третмани, инјекции со плазма богата со тромбоцити – PRP, различни препарати и третмани со пареа.
Звучи привлечно, но зад овој маркетиншки израз можат да се кријат сосема различни состојби: сувост и печење, болка при сексуален однос, промени по породувањето, уринарна инконтиненција или спуштање на карличните органи.
Затоа, наместо да се зборува за „подмладување“, медицински е поточно да се зборува за конкретниот симптом, неговата причина и соодветниот начин на лекување.
Што навистина се менува со возраста?
Со намалувањето на нивото на естроген, особено во периодот на перименопауза и менопауза, ткивото на вулвата и вагината може да стане потенко, посуво и почувствително. Може да се промени и природната киселост на вагината, а кај некои жени се јавуваат:
- сувост, печење или чешање;
- чувство на затегнатост и иритација;
- болка или непријатност при сексуален однос;
- почесто или итно мокрење;
- повторливи уринарни инфекции;
- полесно крвавење или повредување на чувствителното ткиво.
Овие промени се познати како генитоуринарен синдром на менопаузата. За разлика од топлите бранови, симптомите најчесто не исчезнуваат сами и можат постепено да се влошуваат доколку не се третираат.
Породувањето, исто така, може да влијае врз мускулите и сврзното ткиво на карличното дно. Сепак, уринарна инконтиненција или спуштање на мочниот меур и матката може да се појават и кај жени кои никогаш не родиле.
Тоа не значи дека вагината „остарела“ во козметичка смисла, туку дека настанале биолошки промени што може да влијаат врз здравјето и квалитетот на животот.
Што навистина помага?
Изборот на терапија зависи од симптомите, возраста, здравствената состојба и личната медицинска историја.
Вагинални навлажнувачи и лубриканти
Вагиналните навлажнувачи може да се употребуваат редовно за ублажување на сувоста, додека лубрикантите го намалуваат триењето и непријатноста при сексуален однос.
Тоа се нехормонски производи и често се првиот чекор кај поблаги симптоми. Американскиот колеџ на акушери и гинеколози ги наведува како опции за ублажување на сувоста и болниот сексуален однос.
Локална хормонска терапија
Кога симптомите се поизразени, лекарот може да препорача нискодозирана локална вагинална терапија со естроген, достапна во форма на крем, таблета, супозиторија или вагинален прстен.
Локалниот естроген може да помогне во обновувањето на ткивото, влажноста и еластичноста и да ги намали болката и иритацијата. Многу мала количина преминува во крвотокот, но терапијата сепак треба да се избере во консултација со гинеколог, особено кај жени со историја на хормонски зависен карцином.
Вагиналните пробиотици не се замена за естроген и не треба да се претставуваат како терапија што го „надоместува“ неговиот недостиг.
Вежби за карличното дно
Правилно изведените вежби за карличното дно можат да помогнат кај одредени форми на уринарна инконтиненција и при ослабена карлична мускулатура.
Мускулите се активираат како при обид истовремено да се спречи испуштање гасови и мокрење, но вежбите треба да се прават со празен мочен меур.
Прекинувањето на млазот за време на мокрењето не треба да се користи како редовна вежба, бидејќи може да го наруши нормалното празнење на мочниот меур.
Ако не сте сигурни дека правилно ги активирате мускулите, најдобро е да побарате совет од гинеколог или физиотерапевт специјализиран за карличното дно.
Дали сексуалната активност помага?
Редовната, безболна сексуална стимулација, самостојно или со партнер, може да ја подобри локалната циркулација и природното навлажнување. Но, сексуалниот однос не треба да се форсира ако предизвикува болка.
Болката не е нешто што жената треба да го „истрпи“ за да ја зачува функцијата на вагината. Најпрво треба да се утврди причината и да се избере соодветна терапија.
Што е со ласерите и радиофреквентните третмани?
Ласерските и другите енергетски процедури често се рекламираат како брзо решение за сувост, опуштеност, уринарна инконтиненција и подобрување на сексуалната функција.
Сепак, Американскиот колеџ на акушери и гинеколози предупредува дека за овие козметички процедури недостигаат доволно квалитетни докази за долгорочната ефикасност и безбедност. Пријавени можни компликации вклучуваат изгореници, лузни, болка и болен сексуален однос.
Некои студии покажуваат подобрување на симптомите, но резултатите не се еднозначни. Во едно рандомизирано испитување, вагиналниот ласер немал статистички значајна предност во однос на лажната процедура.
Затоа овие постапки не треба да се претставуваат како рутинска и сигурна замена за докажаните терапии.
PRP-третмани: ветувачки, но сè уште недоволно истражени
PRP-терапијата подразбира земање мала количина крв од пациентката, издвојување плазма богата со тромбоцити и нејзино инјектирање во вагиналното или вулварното ткиво.
Постојат помали студии со охрабрувачки резултати, но бројот на учеснички е ограничен, методите се разликуваат, а недостигаат поголеми и долгорочни истражувања.
Поради тоа, PRP засега треба да се смета за експериментален или недоволно потврден третман, а не за докажано „подмладување“. Прегледите на досегашните истражувања нагласуваат дека се потребни поквалитетни рандомизирани студии.
Парење и вагинално плакнење не се нега
Изложувањето на вагината на жешка пареа нема докажана здравствена корист и може да предизвика изгореници и иритација.
Не се препорачува ниту вагинално плакнење. Вагината природно се одржува и не треба да се чисти однатре со вода, сапуни, парфимирани препарати или антисептици. Таквите постапки можат да ја нарушат природната киселост и рамнотежата на микроорганизмите и да го зголемат ризикот од иритација или инфекција.
За надворешната интимна регија, односно вулвата, вообичаено се доволни вода и нежна нега без мириси.
Кога треба да се посети гинеколог?
Закажете преглед ако имате:
- постојана сувост, печење или чешање;
- болка при сексуален однос;
- крвавење по однос или по менопаузата;
- необичен исцедок или непријатен мирис;
- повторливи уринарни инфекции;
- неконтролирано испуштање урина;
- чувство на тежина, притисок или испакнување во вагината.
Овие симптоми не треба автоматски да се припишуваат на возраста. Тие можат да имаат различни причини и затоа е потребен преглед пред да се започне каков било третман.
Вистина или заблуда?
Вистина е дека хормоналните промени, возраста и породувањето можат да влијаат врз вагиналното и карличното здравје.
Заблуда е дека секоја жена има потреба од „подмладување“ или дека постои една процедура што истовремено ги решава сувоста, инконтиненцијата, сексуалната функција и изгледот.
Целта не треба да биде вагината да изгледа „помладо“, туку жената да нема болка, иритација, уринарни тегоби или ограничувања во секојдневниот и сексуалниот живот.
Најбезбедниот прв чекор не е купување рекламиран третман, туку отворен разговор и преглед кај гинеколог. Решението треба да биде индивидуално, медицински оправдано и засновано на докази.