Археолозите во античкиот град Хатуша пронајдоа траги од претходно непознат јазик, откритие што би можело значително да ги прошири сознанијата за потеклото и развојот на индоевропските јазици.
Античкиот град Хатуша, во денешна Турција, некогаш бил престолнина на моќната Хетитска империја, која владеела со северно-централна Анадолија помеѓу 1650 и 1200 година пред нашата ера. Со децении ова археолошко наоѓалиште е едно од најзначајните места за проучување на древните цивилизации, јазици и пишани извори.
Во повеќе од еден век археолошки истражувања, научниците откриле околу 30.000 глинени плочки со клинесто писмо, кои нудат драгоцени информации за историјата, религијата, законите и секојдневниот живот на Хетитите. Благодарение на својата исклучителна културна вредност, Хатуша е впишана на Листата на светско наследство на УНЕСКО уште во 1986 година.
Неочекувано откритие на древна глинена плоча
Поголемиот дел од досега пронајдените текстови се напишани на хетитски јазик, најстариот познат потврден индоевропски јазик. Покрај него, археолозите откриле записи и на лувиски, палајски и хатски јазик.
Сепак, ископувањата во 2023 година донеле изненадување. Во еден религиозен текст истражувачите пронашле рецитација напишана на јазик што досега не бил познат на науката.
Според анализите, хетитскиот текст упатува дека станува збор за јазик кој се зборувал во областа Калашма, регион на северозападната граница на тогашната Хетитска империја.
Дел од анадолската гранка на индоевропските јазици
Иако содржината на натписот сè уште не е целосно дешифрирана, научниците потврдуваат дека новооткриениот јазик припаѓа на анадолската гранка на индоевропските јазици, во која спаѓаат и хетитскиот, лувискиот и палајскиот јазик.
Индоевропското јазично семејство денес ги опфаќа повеќето европски јазици, како и голем број јазици на Индискиот потконтинент. Според најприфатените научни теории, сите тие потекнуваат од заеднички праиндоевропски јазик, кој најверојатно се развил во регионот северно од Црното Море.
Јазикот од Калашма ги изненадил научниците
Се претпоставува дека древната Калашма се наоѓала во близина на денешните турски градови Болу или Гереде, недалеку од подрачјето каде што се зборувал палајскиот јазик.
Но, лингвистичките анализи покажале неочекуван резултат. Наместо да биде најсличен со палајскиот, новооткриениот јазик покажува поголема сродност со лувискиот јазик, кој бил распространет во југоисточните делови на Хетитската империја.
Нови откритија би можеле да откријат уште изгубени јазици
Засега научниците располагаат само со мал дел од новооткриениот јазик, но очекуваат дека идните археолошки ископувања во Анадолија ќе донесат нови натписи кои ќе помогнат во неговото дешифрирање.
Откритието уште еднаш ја потврдува огромната важност на Хатуша како едно од најзначајните археолошки наоѓалишта во светот. Секој нов натпис не само што открива детали за Хетитската империја, туку отвора и нови поглавја во историјата на древните јазици и човечката цивилизација.