Од ставање путер на изгореница до навалување на главата наназад при крварење од нос – многу „народни совети“ за прва помош се не само погрешни, туку и опасни. Експертите предупредуваат дека ваквите постапки можат да ја влошат состојбата на повредениот.
Дел од основните правила за прва помош се логични, но многу од нив мора да се научат преку соодветна обука. Според инструктор со 25-годишно искуство и партнер за обука на Канадскиот Црвен крст, постојат бројни заблуди што сè уште се практикуваат, иако современата медицина одамна ги отфрлила.
Еве ги 16-те најчести митови и што навистина треба да направите.
1. Срцев удар
Мит: Лицето мора веднаш да легне.
Вистина: Не го принудувајте да лежи. Најчесто само ќе ја избере положбата во која најлесно дише. Повикајте итна медицинска помош, смирете го и, доколку нема контраиндикации, може да џвака аспирин според препораките на лекар.
2. Автоматски дефибрилатор (AED)
Мит: Премногу е комплициран за употреба.
Вистина: AED е дизајниран да го користат и лица без медицинско образование. Уредот сам проценува дали е потребен електричен шок и нема да го испорача ако не е неопходен.
3. Истегнување или исчашување
Мит: Повредата треба да се загрее.
Вистина: Во првите часови треба да се користи ладна облога. Топлината го зголемува протокот на крв и може да го влоши отокот.
4. Несвестица
Мит: Главата треба да се стави меѓу нозете.
Вистина: Тоа може да доведе до пад и дополнителна повреда. Ако лицето покажува знаци дека ќе се онесвести, помогнете му да легне и, ако ја изгуби свеста, свртете го на страна.
5. Крварење од нос
Мит: Главата треба да се навали наназад.
Вистина: Така крвта се слева во грлото и може да предизвика гадење или задушување. Главата треба благо да се навали напред, а ноздрите да се притиснат 10 до 15 минути.
6. Крварење од рана
Мит: Талог од кафе го запира крварењето.
Вистина: Кафето може да предизвика инфекција. Најдобро е директен притисок врз раната со чист завој или газа.
7. Изгореници
Мит: Ставете мраз или путер.
Вистина: И двете можат да ја влошат повредата. Изгореницата треба да се лади со млака или ладна вода најмалку 10 минути, а потоа да се покрие со стерилен завој.
8. Хипотермија
Мит: Алкохолот ќе го стопли лицето.
Вистина: Алкохолот всушност ја зголемува загубата на топлина. Лицето треба да се затоплува постепено, да се отстрани влажната облека и веднаш да се повика итна помош.
9. Смрзнатини
Мит: Тријте со снег или силно масирајте.
Вистина: Така дополнително се оштетува ткивото. Засегнатото место треба внимателно да се загрева со топла, но не жешка вода или со телесна топлина.
10. Хипервентилација
Мит: Треба да дишете во хартиена кеса.
Вистина: Овој метод повеќе не се препорачува, бидејќи симптомите можат да личат на срцев удар или астма, каде што може да биде опасен.
11. Епилептичен напад
Мит: Треба да се стави предмет меѓу забите.
Вистина: Никој не може да го „голтне“ јазикот. Не ставајте ништо во устата и не обидувајте се да го задржите лицето. Само заштитете го од повреди и свртете го на страна по завршувањето на нападот.
12. Висока температура
Мит: Триењето со алкохол ја намалува треската.
Вистина: Тоа не ја намалува телесната температура и може да биде опасно, особено кај малите деца. Користете соодветни лекови за намалување на температурата.
13. Голтање отров
Мит: Треба веднаш да се предизвика повраќање.
Вистина: Повраќањето може дополнително да го оштети хранопроводот. Најважно е веднаш да се побара медицинска помош и да се утврди за каква супстанција станува збор.
14. Каснување од змија
Мит: Исечете ја раната и исцицајте го отровот.
Вистина: Ова не помага и може да предизвика дополнителни повреди. Засегнатиот екстремитет треба да мирува, а лицето што е можно побрзо да биде пренесено во здравствена установа.
15. Убод од медуза
Мит: Мокрењето врз убодот ја намалува болката.
Вистина: Напротив, може да предизвика ослободување на уште повеќе отров. Местото треба да се исплакне со оцет (ако е достапен), внимателно да се отстранат остатоците од пипалата и да се потопи во топла вода.
16. Крлеж
Мит: Крлежот треба да се изгори или да се премачка со вазелин.
Вистина: Најбезбедно е да се извади што е можно побрзо со пинцета со тенок врв или специјална алатка. Потоа местото треба да се измие и да се следи за евентуални знаци на инфекција.
Најважната лекција
Во итни ситуации, погрешната реакција може да биде исто толку опасна колку и самата повреда. Затоа експертите препорачуваат секој граѓанин да посетува курс за прва помош и да се потпира на современи медицински препораки, а не на народни митови кои со години се пренесуваат од генерација на генерација.