Микроскопските пластични честички сè повеќе ги загадуваат земјоделските површини ширум светот, а најновите истражувања покажуваат дека тие веќе навлегуваат во синџирот на исхрана преку култури што секојдневно ги консумираме, како зелената салата, морковите и пченицата.
Експертите предупредуваат дека проблемот повеќе не е само еколошки, туку и сериозно прашање за јавното здравје.
Почвата станува складиште за микропластика
Истражувањето предводено од д-р Џозеф Боктор, експерт за еколошка биотехнологија од Универзитетот Мардок во Австралија, опфатило речиси 200 научни студии.
Резултатите покажуваат дека секоја година стотици илјади тони микропластика завршуваат во земјоделските почви во Европа и Северна Америка.
„Почвата станува долгорочно складиште за овие перзистентни загадувачи“, предупредуваат истражувачите.
Само во Велика Британија, се проценува дека околу 22.500 тони микропластика годишно се внесуваат во почвата преку ѓубрива и други земјоделски адитиви.
Пластичното мулчирање дополнително го влошува проблемот
Научниците посебно ја издвојуваат техниката позната како пластично мулчирање, при која пластични фолии се поставуваат врз почвата за да се задржи влагата и да се намали растот на плевелите.
Иако овој метод придонесува за поголеми приноси и поефикасно користење на водата, пластичните фолии со текот на времето се распаѓаат и стануваат значаен извор на микро- и нанопластика.
Дополнителни извори на загадување се канализацискиот талог, биосолидите и органските ѓубрива.
Микропластиката навлегува во растенијата
Според анализите, пластичните честички можат да влезат во растенијата преку кореновиот систем, но и преку ситните пори на листовите.
На тој начин, микропластиката од почвата и воздухот може да стигне до земјоделските производи што секојдневно се наоѓаат на трпезата.
„Овие микропластики го претвораат земјоделското земјиште во депонија за пластика“, предупредува д-р Боктор.
Можно влијание врз срцето, мозокот и ДНК
Сè поголем број научни студии укажуваат на можни здравствени последици од изложеноста на микропластика.
Според досегашните сознанија, микропластичните честички се поврзуваат со:
- нарушувања на машката плодност;
- оштетувања на срцето и крвните садови;
- хормонални нарушувања;
- дегенерација на мозочните неврони;
- оштетување на ДНК.
Научниците предупредуваат и дека одредени хемиски соединенија поврзани со пластиката можат да се пренесат од мајка на плод преку плацентата.
Фталатите и хемикалиите за забавување на пламенот меѓу најопасните
Посебна загриженост предизвикуваат фталатите, соединенија кои се користат во производството на пластика и се поврзуваат со хормонални нарушувања и репродуктивни проблеми.
На листата на ризични супстанци се и полибромираните дифенил етери (PBDE), кои се користат како средства за забавување на пламенот. Истражувањата покажуваат дека тие можат да го зголемат ризикот од одредени видови рак и да влијаат врз црниот дроб, тироидната жлезда, имунолошкиот и репродуктивниот систем.
Научниците бараат итни мерки
Д-р Боктор смета дека проблемот со микропластиката повеќе не смее да биде занемарен и повикува на поодлучна реакција од надлежните институции.
„Се обидуваме оваа подмолна закана да ја извадиме од сенка и да ја ставиме во центарот на вниманието на регулаторите“, изјави тој.
Според него, кризата со пластиката веќе не е проблем на иднината.
„Кризата со пластика е надвор од контрола, а здравјето на луѓето е во опасност. Последиците се развиваат тивко и постепено, додека микроскопските честички продолжуваат да се акумулираат во почвата, храната и човечкото тело“, предупредува Боктор.