Под ледената покривка на Антарктикот, дебела и по неколку километри, се крие древен пејзаж од планини, долини и огромни басени.
По децении геофизички истражувања, научниците сега открија колосална структура која би можела да открие важни детали за геолошката историја на Земјата.
Истражувањето, објавено во списанието „Nature Geoscience“ и пренесено од Science Alert, открива огромна провинција составена од околу 30 поврзани басени под Источен Антарктик.
Остатоци од распаѓањето на суперконтинентот Гондвана
Тимот предводен од геофизичарот Егидио Армадиљо од Универзитетот во Џенова ја именувал структурата како Источноантарктичка провинција на вентилаторски басени (EAFBP).
Според научниците, оваа необична форма веројатно настанала уште пред распаѓањето на древниот суперконтинент Гондвана и можеби одиграла клучна улога во раздвојувањето на Антарктикот и Австралија.
Истражувачите сметаат дека структурата и денес може да влијае врз обликувањето на континентот и движењето на ледените маси.
Зошто е важно што се наоѓа под мразот?
Подземниот релјеф на Антарктикот не е само научна љубопитност. Контурите на карпестата подлога директно влијаат врз движењето на мразот, а нивното подобро познавање им овозможува на научниците попрецизно да предвидат како ќе се однесуваат ледените маси во иднина.
Антарктикот опфаќа околу 10 проценти од копнената површина на Земјата и претставува вистинска архива на геолошката историја на планетата.
Неочекувано откритие
Интересно е што научниците првично не барале ваква структура. Нивната цел била да реконструираат како би изгледал Источен Антарктик доколку целиот мраз исчезне.
Бидејќи повеќе од 27 милиони кубни километри мраз ја притискаат земјината кора, континентот би се издигнал за речиси еден километар доколку ледот се стопи.
Со комбинирање на радарски, гравитациски, сеизмички и магнетни податоци, истражувачите откриле дека многу од подглацијалните басени имаат идентична геометрија и се распоредени радијално околу заедничка централна точка во близина на Јужниот Пол.
„Геолошки вентилатор“ под мразот
Научниците утврдиле дека структурата наликува на огромен геолошки вентилатор, создаден преку процес на ротационо ширење на Земјината кора.
Според ова сценарио, кората постепено се ширела од централна точка, слично како што се отвора рачен вентилатор.
Овој механизам би можел да објасни дел од тектонските процеси што се случувале пред стотици милиони години, кога Гондвана почнала да се распаѓа.
Можно објаснување за скриените планини на Антарктикот
Новото откритие би можело да помогне и во објаснувањето на потеклото на некои од најимпресивните скриени планински венци на континентот, како што се планините Гамбурцев и Трансантарктичките планини.
Истражувачите претпоставуваат дека токму движењата поврзани со „отворањето“ на овој геолошки вентилатор придонеле за нивното издигнување.
Антарктикот сè уште крие многу тајни
Научниците признаваат дека сè уште е тешко точно да се одреди кога и како настанала оваа структура и дека се можни повеќе геолошки фази на нејзино формирање.
Сепак, новото откритие отвора нов прозорец кон далечното минато на Земјата и покажува дека под ледената покривка на Антарктикот се крие изгубен свет, чии тајни научниците дури сега почнуваат да ги откриваат.